Đối với Việt Nam, sự phát triển của không gian mạng mà nòng cốt là công nghệ thông tin và truyền thông đã đạt được kết quả quan trọng trong thực hiện mục tiêu làm cho nước ta trở thành một cường quốc về công nghệ thông tin. Trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng, không gian mạng được tạo lập trên cơ sở tích hợp hạ tầng thông tin liên lạc, các hệ thống thông tin chỉ huy, điều hành Quân đội, các hệ thống điều khiển vũ khí, trinh sát kỹ thuật điện tử đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trên tất cả các môi trường tác chiến. Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xác định không gian mạng là môi trường tác chiến mới, tích cực xây dựng lực lượng, đầu tư trang bị, vũ khí cho các hoạt động tác chiến trên không gian mạng.
Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng là một trong những nhiệm vụ trọng
yếu, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa lâu dài của cả hệ thống chính trị dưới sự
lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước. Theo đó, bảo vệ lãnh thổ, chủ quyền, biên giới của một quốc gia không
chỉ là đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời, mà cả lãnh thổ không gian
mạng, chủ quyền không gian mạng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã
hội trên không gian mạng; phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hiệu quả các
hành vi xâm phạm an ninh mạng quốc gia, lợi dụng
triệt để môi trường không gian mạng xuyên tạc, đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng, Nhà nước, kích động, kích động biểu tình, gây rối loạn xã hội,
chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Bảo vệ Tổ quốc trên không gian
mạng đã trở thành nguồn lực quan trọng để xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ
quốc trong tình hình mới.
Trước những yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong
tình hình mới, ngày 25/7/2018, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Nghị quyết số
29 về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng” và Nghị quyết số 30 về
“Chiến lược An ninh mạng quốc gia”. Đây là quan điểm, chủ trương lớn để Đảng lãnh đạo, Nhà nước thống nhất quản lý đối
với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên một vùng lãnh thổ mới - không gian mạng và
cũng là nhằm thực hiện triển khai tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng về
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nhằm xây dựng không gian mạng quốc gia an toàn, lành
mạnh, rộng khắp; xác lập và bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc trên
không gian mạng; tăng cường khả năng phòng ngừa, ngăn chặn, làm thất bại các âm
mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động, sẵn sàng đối phó
hiệu quả với mọi tình huống trên không gian mạng, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ
quốc trong mọi tình huống.
Hiện nay, trước tình hình thế giới và khu vực
diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức “Thế giới đang trải qua những biến động to lớn,
diễn biến rất nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo. Hòa bình, hợp tác và phát
triển vẫn là xu thế lớn, song đang đứng trước nhiều trở ngại, khó khăn; cạnh
tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ tiếp tục diễn ra dưới nhiều
hình thức, phức tạp và quyết liệt hơn”[1]. Vấn đề an ninh phi truyền thống, an ninh mạng đặt
ra “Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ
tư, nhất là công nghệ số phát triển mạnh mẽ, tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực,
tạo ra cả thời cơ và thách thức đốì vối mọi quốc gia, dân tộc. Những vấn đề toàn
cầu, như: bảo vệ hòa bình, an ninh con người, thiên tai, dịch bệnh, an ninh xã
hội và an ninh phi truyền thống, nhất là an ninh mạng, biến đổi khí hậu, nước
biển dâng, ô nhiễm môi trường,... tiếp tục diễn biến phức tạp”[2]. Các
thế lực thù địch, thường xuyên tiến hành hoạt
động trên không gian mạng để khai thác thông tin, nắm bắt đường lối, chủ trương
của Đảng, Nhà nước, bí mật quốc gia, bí mật quân sự nhằm tạo lợi thế trong quan
hệ hợp tác quốc tế; tác động vào đường lối, chính sách đối nội, đối ngoại và
sẵn sàng gây sức ép khi cần thiết; đưa thông tin sai lệch, truyền bá quan điểm
phản động, xuyên tạc, thực hiện “diễn biến hòa bình” nhằm gây bất ổn chính trị,
xã hội, gây tổn thất về kinh tế, quốc phòng, an ninh; âm thầm, bí mật kiểm soát
hệ thống mạng, tạo thế trận, xâm hại chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc của
ta. Vì vậy, vấn đề bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng đã, đang và sẽ
đặt ra một cách trực tiếp trong giai đoạn hiện nay.
Để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ trên không gian mạng. Văn
kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII khẳng định: “Tiếp
tục triển khai thực hiện toàn diện, đồng bộ Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến
lược quốc phòng, Chiến lược quân sự, Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Chiến
lược bảo vệ biên giới quốc gia, Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng,
Chiến lược an ninh mạng quốc gia và các chiến lược quốc phòng an ninh và các
chiến lược chuyên ngành khác”[3].
Như vậy lần đầu tiên Đảng ta đã đưa vào Văn kiện đại hội Chiến lược bảo vệ Tổ
quốc trên không gian mạng.
Đảng ta đã thể chế hóa một
cách đồng bộ các quan điểm về quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc bằng
các văn bản, bảo đảm cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý, có tính khả thi cao. Chiến
lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không chỉ quán triệt, cụ thể hóa, thể
chế hóa đầy đủ quan điểm, đường lối của Đảng, nhất là tư duy, quan điểm mới về
quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, mà còn cập nhật những vấn đề
mới của pháp luật hiện hành về quốc phòng và thực tiễn đất nước. Từ đó, nâng
cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh,
bảo vệ Tổ quốc, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng để tăng cường sức mạnh quốc
phòng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong tình hình mới. Đây là bước
tiến lớn, thể hiện tư duy chiến lược, nhạy bén, đột phá trong nhận thức và chỉ
đạo hoạt động thực tiễn về xác định: mục
tiêu, lực lượng, nội dung, đối tượng, phương thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian
mạng, đánh dấu bước phát triển tư duy mới về bảo vệ Tổ
quốc. Đồng thời, là cơ sở định hướng, chỉ đạo các cấp, các ngành, các lực lượng
và địa phương triển khai thực hiện quan điểm của Đảng về bảo vệ Tổ quốc trên
không gian mạng trong tình hình mới.
Một là, mục tiêu bảo
vệ Tổ quốc trên không gian mạng: Để
thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc nói chung, bảo vệ Tổ quốc trên không gian
mạng nói riêng. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
XIII khẳng định: “Phát huy cao nhất sức mạnh
tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị kết hợp với sức mạnh thời
đại, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế để bảo vệ vững
chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ
Đảng, Nhà nưóc, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa nền văn hóa và lợi ích quốc
gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia,
an ninh con người; xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh để
phát triển đất nưốc theo định hướng xã hội chủ nghĩa”[4]. Nhằm thực hiện mục tiêu trên Văn kiện Đại
hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII khẳng định: “Tiếp tục triển khai thực hiện
toàn diện, đồng bộ Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến lược quốc phòng, Chiến lược
quân sự, Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Chiến lược bảo vệ biên giới quốc
gia, Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, Chiến lược an ninh mạng
quốc gia, chiến lược quốc phòng an ninh và các chiến lược chuyên ngành khác”[5].
Như vậy, Đảng ta xác định mục tiêu bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng mang
tính chất toàn diện trên tất cả các mặt, các lĩnh vực, cả đất liền, hải đảo,
trên không, và không gian mạng. Đó còn là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định
chính trị, an ninh quốc gia, an ninh con người; xây dựng xã hội trật tự, kỷ
cương, an toàn, lành mạnh để phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa.
Hai là, lực lượng bảo
vệ Tổ quốc trên không gian mạng: Phát huy sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc trong xây dựng tiềm lực, lực lượng, thế trận quốc phòng
toàn dân kết hợp với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng vững chắc,
rộng khắp; xác lập, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng,
góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ vùng đất, vùng trời, vùng biển,
trên không gian mạng của Tổ quốc và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hoà bình, ổn
định để xây dựng và phát triển đất nước: “Củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững
chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của
Đảng, Nhà nưốc, hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Quân đội nhân dân và
Công an nhân dân là nòng cốt”[6]
. Đó là sức mạnh trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, nhân lực, vật lực,
tinh thần của đất nước; sức
mạng của toàn dân tộc, của các lực lượng tiến bộ trên thế giới. Sức mạnh do chính những con người Việt Nam yêu nước xây
đắp, không phụ thuộc và không để bị bất kỳ một thế lực nước ngoài nào chi phối. Đây là chủ trương đúng đắn, nhất quán của Đảng ta, phù hợp với bản
chất, truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc ta. Đối với quân đội để thực
hiện được nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đại hội XIII xác định: “Một số quân chủng, binh chủng,
lực lượng tiến thẳng lên hiện đại. Đến năm 2025, cơ bản xây dựng Quân đội, Công
an tinh, gọn, mạnh, tạo tiền đề vững chắc, phấn đấu năm 2030 xây dựng Quân đội
nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”[7].
Ba là, nội dung bảo vệ Tổ quốc trên không
gian mạng: Bảo vệ cương vực, chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia
trên bộ,
trên biển, trên không và trong không gian. Để thực hiện nhiệm vụ bảo
vệ Tổ quốc phải “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững
chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển;
giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển”[8] và
“Nỗ lực phấn đấu để ngăn ngừa xung đột, chiến
tranh và giải quyết các tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình phù hợp với luật
pháp quốc tế.”[9]. Đó còn là bảo vệ cơ
sở hạ tầng công nghệ thông tin, mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ
thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu;
đấu tranh chống
các hoạt động xâm nhập, phá hoại về kinh tế,
chính trị, tư tưởng, văn
hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; ngăn chặn sử dụng
không gian mạng tiến hành chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng, kết
hợp với các biện pháp phi vũ trang hoặc vũ trang xâm phạm chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc; chủ động phòng ngừa, đấu tranh với âm mưu, hành động sử dụng
không gian mạng can thiệp, xóa
bỏ sự lãnh đạo của Đảng, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa.
Bốn là, đối tượng bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng: Các thế lực thù địch, đồng minh và tay sai có âm mưu,
hành động sử dụng không gian mạng can thiệp, xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng, lật đổ
chế độ xã hội chủ nghĩa, tiến hành các hình thái chiến tranh; các thế lực nước
lớn và chư hầu có âm mưu, hành động sử dụng không gian mạng thực hiện tham vọng
xâm phạm chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc: “Các thế
lực thù địch tiếp tục tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước và đất nước ta”[10] . Đó còn là các tổ chức phản động trong và ngoài nước, lực lượng cơ hội, suy thoái chính trị,
đạo đức, lối sống có âm mưu, hành động cấu kết với thế lực bên ngoài, sử dụng
không gian mạng chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; các tổ chức, cá
nhân sử dụng không gian mạng thực hiện các hoạt động xâm nhập, phá hoại về kinh
tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; xâm
phạm lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá
nhân. Sử dụng không gian mạng thực hiện “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn
biến”, “tự chuyến hóa”, kích động bạo loạn, “cách mạng màu”, “cách mạng đường
phố”, kết hợp với can thiệp quân sự lật đổ chế độ xã hội chủ; sử dụng
không gian mạng thực hiện các tình huống an ninh phi truyền thống khác (đơn
phương tiến công phá hoại về kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa, xã hội, quốc
phòng, an ninh, đối ngoại; đánh cắp thông tin bí mật nhà nước, bí mật quân sự;
tội phạm mạng, khủng bố mạng...); sử dụng không gian mạng tiến hành chiến tranh thông tin,
chiến tranh không gian mạng, kết hợp với các biện pháp phi vũ trang hoặc vũ
trang xâm phạm chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc; khi có thời cơ tiến hành
tác chiến không gian mạng kết hợp với các phương thức tác chiến trên các môi
trường khác trong chiến tranh xâm chiếm biển, đảo, biên giới, chiến tranh xâm lược quy mô lớn.
Năm là, phương thức bảo vệ Tổ quốc trên không
gian mạng: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm, năng lực tự bảo
vệ của toàn xã hội và của từng người dân, nhất là thế hệ trẻ; lấy con người,
trí tuệ con người làm trung tâm, là nhân tố quyết định, đồng thời tranh thủ tối
đa những thành tựu khoa học, công nghệ, không để tụt hậu về con người và công
nghệ; thực hiện tự bảo vệ và được bảo vệ từ cơ sở. Đề cao trách nhiệm của người
đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, tổ chức, đơn vị. Kết hợp các biện pháp
công nghệ, an ninh, pháp lý, hành chính, kinh tế. Xử lý nghiêm minh các vi phạm
pháp luật trên không gian mạng. Tăng cường và nâng cao chất lượng, hiệu quả
công tác nghiên cứu, dự báo tình hình, tham mưu với Đảng, Nhà nước các nội
dung, biện pháp cần chỉ đạo và phối hợp triển khai thực hiện trong xác lập, bảo
vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Đại hội XIII đã khẳng định:
“Đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp
tác song phương với các đối tác, đặc biệt là các đối tác chiến lược, đối tác
toàn diện và các đối tác quan trọng khác tạo thế đan xen lợi ích và thái độ tin
cậy. Kiên quyết đấu tranh, làm thất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các
thế lực thù địch vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập chủ quyền, thống nhất,
toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị của đất nước”.
Như vậy, qua học tập, nghiên cứu, quán triệt nghị
quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng chúng ta thấy, quan điểm của Đảng về mục
tiêu, lực lượng, nội dung, đối tượng, phương thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng được đề cập trong
trong Văn kiện là một bước đột phá về tư duy, chiến lược bảo vệ Tổ quốc nói
chung, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng nói riêng của Đảng ta là hoàn toàn
đúng đắn, phù hợp với xu thế thời đại và tình hình thế giới, khu vực trong tình
hình mới. Vì vậy, hiện nay đối với mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân cần tăng
cường học tập, quán triệt, nâng cao nhận thức, bảo vệ chủ trương, quan điểm của
Đảng về bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện XIII nói chung về bảo vệ Tổ quốc trên
không gian mạng nói riêng. Đồng thời, kiên
quyết đấu tranh với những quan điểm sai trái của các thế lực thù địch xung
quanh vấn đề bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, góp phần bảo vệ nền tảng tư
tưởng của Đảng trong tình hình mới./.
Nguyễn Hưng Giang, Khoa Khoa học Cơ bản
[1]. Đảng
Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại
hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính
trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.105.
[2]. Sđd, tr.106
- 107.
[3]. Đảng
Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại
hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính
trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 160.
[4]. Đảng Cộng
sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội Đại
biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính
trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 155
- 156.
[5]. Sđd,
tr. 160.
[6]. Sđd,
tr. 156.
[7]. Đảng
Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại
hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính
trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.158
[8]. Sđd, tr. 156.
[9]. Sđd tr.156.
[10]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự
thật, Hà Nội, tr.108.


