Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính
trị xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng, thường
xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh phát
huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa và khối đại
đoàn kết toàn dân tộc. Điều đó khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa đại đoàn kết
và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đó, bảo vệ nền
tảng tư tưởng của Đảng là một trong những nhiệm vụ then chốt, cốt lõi trong tình
hình mới.
1. Cơ
sở lý luận về đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ Tổ quốc
Chủ nghĩa Mác Lênin khẳng định quần
chúng Nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử. Tư tưởng Hồ Chí Minh kế thừa và
phát triển sáng tạo quan điểm đó, nhấn mạnh: đoàn kết là sức mạnh, là then chốt
của thành công. Người khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành
công, thành công, đại thành công”. Đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là khẩu
hiệu chính trị mà là phương thức tổ chức lực lượng cách mạng, là cơ sở hình
thành sức mạnh tổng hợp của quốc gia vì độc lập dân tộc, dân chủ, hòa bình và
tiến bộ xã hội, kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng. Nhờ có chủ trương sáng
suốt của Người, khối đoàn kết toàn dân của ta ngày càng được củng cố vững chắc
và trở thành một lực lượng vô cùng to lớn, không kẻ thù nào thắng nổi, là con
đường tồn vinh của Nhân dân ta, là đường lối cơ bản của Đảng ta hiện tại và lâu
dài.
Về phương diện lý luận nhà nước và
pháp luật, bảo vệ Tổ quốc là chức năng cơ bản của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Hiến
pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ
thiêng liêng và quyền cao quý của công dân. Nền quốc phòng toàn dân và nền an
ninh Nhân dân được xây dựng trên nền tảng chính trị - tinh thần là khối đại
đoàn kết toàn dân tộc. Như vậy, đại đoàn kết vừa là mục tiêu, vừa là điều kiện
bảo đảm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh
hiện nay, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một bộ phận cấu thành
của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Nền tảng tư tưởng của Đảng - chủ nghĩa Mác Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở lý luận và kim chỉ nam cho mọi đường lối, chủ
trương của Đảng. Khi nền tảng tư tưởng bị xuyên tạc, phủ nhận, thì khối đại
đoàn kết dân tộc sẽ bị tác động, niềm tin xã hội có nguy cơ suy giảm. Do đó,
phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chính là giải pháp căn bản, lâu dài
để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
2. Thực tiễn phát
huy đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc những năm gần đây
Giai đoạn 2021-2025, mặc dù chịu
tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 và biến động kinh tế toàn cầu, Việt Nam
vẫn duy trì tăng trưởng bình quân khoảng 6,2%/năm; quy mô GDP năm 2025 đạt trên
514 tỷ USD; thu nhập bình quân đầu người khoảng 5.026 USD; tỷ lệ hộ nghèo đa
chiều giảm còn khoảng 1,3%. Những thành tựu đó tạo nền tảng vật chất – tinh thần
quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tinh thần đại đoàn kết được thể hiện
rõ qua “Chiến dịch Quang Trung” theo Công điện 234/CĐ-TTg (30/11/2025) về xây dựng,
sửa chữa nhà ở cho người dân miền Trung bị thiệt hại do thiên tai. Với sự vào
cuộc của cả hệ thống chính trị, hàng chục nghìn căn nhà được hoàn thành trước Tết
Bính Ngọ 2026, bảo đảm người dân sớm ổn định cuộc sống. Cùng với đó, giai đoạn
2025–2026 triển khai xây dựng 100 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại
17 tỉnh biên giới, thuộc chủ trương hoàn thành 248 trường trên cả nước. Đây là
bước đi chiến lược nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, củng
cố “thế trận lòng dân” nơi biên cương. Trong bảo vệ chủ quyền, sự phối hợp giữa
Nhân dân với lực lượng vũ trang ngày càng chặt chẽ; các phong trào tự quản đường
biên, bảo vệ an ninh Tổ quốc được duy trì hiệu quả. Trên bình diện đối ngoại, vị
thế quốc tế của Việt Nam tiếp tục được nâng cao. Tuy nhiên, các thế lực thù địch
tiếp tục lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để kích động,
chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; hoạt động chống phá trên không gian mạng
diễn biến phức tạp. Nếu không củng cố niềm tin xã hội, nguy cơ “tự diễn biến”,
“tự chuyển hóa” sẽ gia tăng.
3. Yêu cầu phát
huy đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc gắn với đấu tranh
bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Trong bối cảnh
tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp; cạnh tranh chiến
lược giữa các nước lớn gia tăng; không gian mạng trở thành môi trường tác động
trực tiếp, sâu rộng đến nhận thức, thái độ và hành vi xã hội; yêu cầu đặt ra là
phải phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc như một nhân tố quyết định
để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của
Đảng. Đây là hai nhiệm vụ có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại, không thể
tách rời.
Quán triệt tinh thần các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, đặc biệt
là định hướng chiến lược trong Đại hội XIV của Đảng về đẩy mạnh chuyển đổi số
quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa và tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới,
việc phát huy vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với đấu tranh phản
bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng cần đáp ứng một số
yêu cầu cơ bản sau:
Một là, thống nhất
nhận thức: đại đoàn kết là chiến lược lâu dài; bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm
vụ sống còn trong kỷ nguyên số.
Hai là, phát huy
dân chủ xã hội chủ nghĩa, củng cố “thế trận lòng dân” gắn với minh bạch hóa và
chuyển đổi số quản trị quốc gia.
Ba là, đổi mới căn
bản nội dung, phương thức đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng; ứng dụng mạnh
mẽ chuyển đổi số và AI.
Bốn là, gắn phát
triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh trong điều kiện chuyển đổi
số toàn diện.
Năm là, tăng cường
xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh; nâng cao năng lực lãnh đạo
trong môi trường số.
Việc phát huy đại
đoàn kết toàn dân tộc gắn với đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng
sản Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Đại hội XIV của Đảng đòi hỏi thống nhất
nhận thức rằng đại đoàn kết là chiến lược lâu dài, còn bảo vệ nền tảng tư tưởng
là nhiệm vụ sống còn, nhất là trên không gian mạng. Cần phát huy dân chủ xã hội
chủ nghĩa, củng cố “thế trận lòng dân” thông qua minh bạch hóa và chuyển đổi số
quản trị quốc gia. Đồng thời, đổi mới phương thức đấu tranh tư tưởng bằng việc ứng
dụng mạnh mẽ công nghệ số, AI để giám sát, định hướng và phản bác thông tin sai
trái. Phát triển kinh tế – xã hội phải gắn chặt với củng cố quốc phòng, an
ninh, bảo đảm an ninh mạng và thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng, miền. Trọng
tâm là xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch vững mạnh, nâng cao năng lực số của
cán bộ, đảng viên, qua đó củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho
sự phát triển bền vững của đất nước.
Phát huy đại
đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, gắn với đấu tranh bảo vệ
nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời kỳ chuyển đổi số và thực hiện Nghị quyết
Đại hội XIV, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự tham gia
chủ động của Nhân dân và việc ứng dụng hiệu quả thành tựu khoa học - công nghệ,
nhất là trí tuệ nhân tạo. Chỉ trên cơ sở đó mới có thể xây dựng vững chắc “thế
trận lòng dân” cả trong không gian thực và không gian số, bảo đảm cho sự phát
triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới./.
Tác giả: Trần Minh Nguyệt (Khoa Pháp luật - Học viện Biên phòng)
