Cuộc “cách mạng màu”, những hệ lụy chính trị – xã hội và tác động đối với thanh niên quân đội hiện nay nhận diện và giải pháp phòng ngừa

 

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các hình thức đấu tranh chính trị, chiến lược can thiệp và tác động xã hội của các thế lực bên ngoài ngày càng tinh vi. Một trong những phương thức thường được nhắc đến trong nghiên cứu chính trị quốc tế là hiện tượng “cách mạng màu” – thuật ngữ dùng để chỉ các phong trào thay đổi chính trị – xã hội diễn ra tại một số quốc gia, thường gắn với các cuộc biểu tình quy mô lớn, sự thay đổi chính quyền và những biến động sâu sắc trong đời sống xã hội.

Trong nghiên cứu chính trị – an ninh, nhiều học giả cho rằng các cuộc “cách mạng màu” thường gắn với các yếu tố như: khai thác bất ổn xã hội, sử dụng truyền thông và mạng xã hội để định hướng dư luận, kích hoạt các phong trào biểu tình, từ đó tạo ra áp lực chính trị dẫn tới thay đổi thể chế hoặc chính quyền. Những biến động này đã từng xảy ra ở một số quốc gia Đông Âu, Trung Á và Trung Đông trong những thập niên gần đây.

Đối với Việt Nam, lợi dụng các cuộc biểu tình của giới trẻ hay còn gọi là gen Z ở một số quốc gia Nam Á và Đông Nam Á thời gian qua, các đối tượng, tổ chức phản động, kênh truyền thông chống đối Việt Nam đang tích cực đăng tải nhiều bài viết, hình ảnh, clip hòng kích động tư tưởng cực đoan, gieo rắc mầm mống biểu tình, bạo loạn, “cách mạng màu” trong giới trẻ ở Việt Nam.

Trên Fanpage của tổ chức khủng bố Việt Tân, các trang Facebook của thế lực phản động thời gian qua đều tích cực đưa các bài viết nhằm kích động lớp trẻ thuộc gen Z, kiểu như: “Khi Gen Z nổi giận: Lời cảnh tỉnh cho các chế độ độc tài”, “Philippines xuống đường chống tham nhũng, Nepal, Indonesia cũng đồng lòng vì minh bạch, công lý. Tiếng nói người dân là sức mạnh lớn nhất!”... Các bài viết như trên đều có nội dung đổ lỗi nguyên nhân của sự bất ổn tại một số quốc gia Nam Á và Đông Nam Á là do sự kiểm soát, độc tài và đàn áp của chính quyền. Từ đó, chúng liên hệ tới tình hình chính trị tại Việt Nam và kích động người dân, nhất là giới trẻ “vùng lên”, xuống đường biểu tình với các luận điệu như “mọi chế độ xã hội chủ nghĩa đều độc tài”; “biểu tình là con đường duy nhất để thay đổi”; “Việt Nam sớm muộn cũng sẽ bất ổn như Nepal, Indonesia”...

Chúng triệt để khai thác các sự kiện, vụ việc trong xã hội, từ đó cắt ghép hình ảnh, dựng video giả để thổi phồng, bôi đen. Từ thiên tai, lũ lụt mà các tỉnh miền Bắc đang phải hứng chịu, hay vụ cháy làm chết 5 người tại Hà Nội vừa qua đều trở thành cơ hội để các trang mạng phản động tấn công, đổ lỗi, bôi nhọ chính quyền. Nếu không được cung cấp thông tin minh bạch và kịp thời, nhiều người dân, nhất là thế hệ trẻ có thể bị dẫn dắt, lan truyền tin giả, gây hoang mang, làm suy giảm niềm tin xã hội.

Âm mưu mà kẻ xấu nhằm hướng tới chính là tạo khủng hoảng về niềm tin, ý thức hệ và chuẩn mực giá trị trong các tầng lớp xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thủ đoạn của chúng rất đa dạng như: Lập các trang web, mở các diễn đàn, hội nhóm trên mạng xã hội nhằm tán phát tài liệu phản động và tuyên truyền phá hoại tư tưởng; sử dụng công nghệ số và không gian mạng để đưa các thông tin xuyên tạc, bịa đặt, bôi nhọ, gây nhiễu loạn dư luận xã hội, tác động trực tiếp đến nhận thức, lập trường của thế hệ trẻ. Nội dung tuyên truyền xuyên tạc, kích động chủ yếu lợi dụng những vấn đề được quan tâm trong đời sống xã hội như tham nhũng, tiêu cực, ô nhiễm môi trường, khiếu kiện đất đai, chủ quyền biển, đảo... Chúng chỉ trích Việt Nam vi phạm dân chủ, nhân quyền, không có tự do internet, xuyên tạc rằng “chính quyền đàn áp dân”, ca ngợi, tán dương hình mẫu “dân chủ, tự do” kiểu tư bản, từ đó kêu gọi tụ tập gây rối, biểu tình, bạo loạn, lật đổ chính quyền. Nắm được đặc điểm những người thuộc gen Z vẫn còn mơ hồ, hiểu biết hạn chế về các vấn đề chính trị, xã hội, quốc tế, thế lực thù địch bịa đặt rằng các cuộc biểu tình ở Nepal hay Indonesia đều bắt nguồn từ “sự kiểm soát của các chính quyền cộng sản”, mặc dù các quốc gia trên đều là các nước đa đảng.

Do đó, việc quan trọng đầu tiên là cần nhận diện đặc điểm của các cuộc “cách mạng màu”, phải cảnh báo, vạch trần âm mưu này để từ đó có biện pháp hữu hiệu ngăn chặn, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị – xã hội.. Qua các nghiên cứu chính trị quốc tế, các cuộc “cách mạng màu” thường có một số đặc điểm phổ biến:

Thứ nhất, khai thác các vấn đề xã hội và tâm lý bất mãn. Các vấn đề như tham nhũng, chênh lệch giàu nghèo, sai phạm của một bộ phận cán bộ… thường bị khai thác, thổi phồng nhằm kích động tâm lý bất mãn trong xã hội.

Thứ hai, sử dụng mạnh mẽ truyền thông và mạng xã hội. Internet và mạng xã hội trở thành công cụ để lan truyền thông tin một chiều, thông tin chưa được kiểm chứng, tạo hiệu ứng tâm lý đám đông.

Thứ ba, hình thành các phong trào xã hội mang tính biểu tượng. Nhiều phong trào sử dụng màu sắc, khẩu hiệu hoặc biểu tượng để tập hợp lực lượng, tạo nên hiệu ứng truyền thông và tâm lý xã hội.

Thứ tư, tạo áp lực chính trị và làm suy yếu bộ máy nhà nước. Khi các phong trào biểu tình lan rộng, các thiết chế chính trị – xã hội có thể bị rơi vào tình trạng khủng hoảng, dẫn tới bất ổn kéo dài.

Thứ năm, bắt cóc, tiêu diệt các nhà lãnh đạo có xu hướng cứng rắn, độc lập, tạo dựng nhân vật mềm yếu dễ lôi kéo để thao túng. Đây là vấn đề rất mới đang được một số cường quốc áp dụng…

Thực tiễn quốc tế cho thấy, sau nhiều cuộc “cách mạng màu”, các quốc gia liên quan phải đối mặt với những hệ lụy chính trị – xã hội, hậu quả đáng kể.

Thứ nhất, bất ổn chính trị kéo dài: Một số quốc gia sau biến động rơi vào tình trạng tranh chấp quyền lực, xung đột chính trị và mất ổn định xã hội trong thời gian dài.

Thứ hai, suy giảm kinh tế và đời sống nhân dân: Khủng hoảng chính trị thường kéo theo suy giảm đầu tư, thất nghiệp gia tăng và đời sống người dân gặp nhiều khó khăn.

Thứ ba, gia tăng nguy cơ xung đột xã hội: Sự chia rẽ trong xã hội, mâu thuẫn giữa các nhóm lợi ích và sự can thiệp từ bên ngoài có thể khiến tình hình trở nên phức tạp.

Thứ tư, suy giảm niềm tin vào các thiết chế chính trị: Khi các thiết chế nhà nước bị khủng hoảng, niềm tin xã hội có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Thanh niên nói chung và thanh niên trong lực lượng vũ trang nói riêng là nhóm xã hội năng động, nhạy bén với thông tin và dễ chịu ảnh hưởng bởi môi trường truyền thông số. Một số tác động có thể nhận thấy:

Một là, tác động từ thông tin sai lệch trên không gian mạng. Các nội dung xuyên tạc, thông tin chưa kiểm chứng nếu không được nhận diện đúng có thể gây nhiễu loạn nhận thức.

Hai là, nguy cơ dao động về nhận thức chính trị ở một bộ phận thanh niên.
Trong môi trường thông tin đa chiều, nếu thiếu nền tảng lý luận vững chắc, một số người có thể bị ảnh hưởng bởi các luận điểm phiến diện.

Ba là, tác động tới bản lĩnh chính trị và lý tưởng nghề nghiệp. Đối với thanh niên quân đội, bản lĩnh chính trị và lòng trung thành với Tổ quốc, với nhân dân và với Đảng là yếu tố cốt lõi. Những thông tin sai lệch nếu không được định hướng kịp thời có thể ảnh hưởng đến nhận thức và tâm lý.

Để hạn chế tác động tiêu cực từ các thông tin sai lệch và các chiến lược tác động xã hội từ bên ngoài, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao “sức đề kháng” của thanh niên Quân đội trong tình hình hình hiện nay.

Thứ nhất, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, lịch sử dân tộc, truyền thống Quân đội nhằm củng cố bản lĩnh chính trị và lý tưởng cách mạng cho thanh niên.

Thứ hai, nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch. Cần trang bị cho thanh niên quân đội kỹ năng phân tích thông tin, nhận diện tin giả, tin xuyên tạc trên không gian mạng.

Thứ ba, phát huy vai trò của tổ chức đoàn và tổ chức Đảng trong quân đội. Các tổ chức chính trị – xã hội trong Quân đội cần chủ động nắm bắt tư tưởng của thanh niên, kịp thời định hướng và giải đáp những vấn đề nảy sinh.

Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa quân đội lành mạnh. Một môi trường văn hóa tích cực, kỷ luật nghiêm minh và đời sống tinh thần phong phú sẽ giúp thanh niên quân đội củng cố niềm tin và lý tưởng.

Thứ năm, tăng cường đấu tranh trên không gian mạng. Cần phát huy vai trò của các lực lượng chuyên trách trong việc phản bác thông tin sai lệch, bảo vệ nền tảng tư tưởng và định hướng dư luận xã hội. Giới trẻ cần phải có ý thức cảnh giác cao độ khi sử dụng mạng xã hội, có ý thức đấu tranh, có sức đề kháng, nhận thức rõ thông tin xấu độc, chuẩn mực khi tham gia môi trường mạng, không bị mắc bẫy khi chia sẻ, lan truyền các tin đồn thất thiệt. Phải xây dựng và phát huy vai trò của báo chí, thông tin chính thống trên các nền tảng, qua đó tránh tạo khoảng trống để đối tượng phản động lợi dụng tán phát các thông tin xuyên tạc.

Tóm lại, các hiện tượng “cách mạng màu” là một vấn đề phức tạp trong nghiên cứu chính trị quốc tế với nhiều góc nhìn khác nhau. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy rằng, những biến động chính trị – xã hội dạng này thường để lại nhiều hệ lụy đối với sự ổn định và phát triển của các quốc gia.

Đối với Việt Nam, việc nâng cao nhận thức chính trị, củng cố bản lĩnh cho thế hệ trẻ, đặc biệt là thanh niên quân đội, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội phát triển bền vững. Trong bối cảnh mới, mỗi cán bộ, giảng viên, học viên – những thế hệ thanh niên cần tiếp tục đóng góp vào công tác giáo dục chính trị, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, góp phần củng cố niềm tin, lý tưởng và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước./.

Thượng tá, ThS. Nguyễn Thị Thúy Ngọc Phụ trách bộ môn – Khoa Khoa học Cơ bản