Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
ngày càng sâu rộng, tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp,
khó lường, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới đối với Quân đội
nhân dân Việt Nam. Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định tinh thần “kiên định”
chính là bản lĩnh chính trị, là sự tiếp nối mạch nguồn lịch sử và những bài học
từ công cuộc đổi mới, là lời cam kết mạnh mẽ của Đảng trong bất cứ hoàn cảnh
nào cũng luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Trong bối cảnh đó, Học viện Biên phòng - nơi đào tạo đội ngũ sĩ quan Biên phòng
tương lai - có trách nhiệm đặc biệt trong việc giáo dục, định hướng tư tưởng
cho học viên. Việc quán triệt và vận dụng quan điểm chỉ đạo “2 kiên định, 2 đẩy
mạnh, 2 ngăn ngừa” cùng phương châm “5 vững” vào giảng dạy các môn khoa học xã
hội và nhân văn quân sự không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm
chính trị của giảng viên. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng đội ngũ sĩ
quan Biên phòng có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng,
năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Một là, quán triệt “2 kiên định” trong giảng dạy
Kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng
là nguyên tắc bất di bất dịch, là nền tảng để giữ vững định hướng chiến lược bảo
vệ Tổ quốc. Giảng viên phải giúp học viên hiểu rõ quan điểm quốc phòng toàn
dân, chiến tranh nhân dân, chính sách quốc phòng “bốn không” với tính chất hòa
bình và tự vệ. Đây không chỉ là lý luận cơ bản mà còn là định hướng chiến lược
cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới. Trong giảng dạy,
phải giúp học viên hiểu rõ quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là
trung tâm của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, do đó phải dựa vào dân, tin
vào sức mạnh của Nhân dân. Từ đó, học viên nhận thức rõ vai trò nòng cốt của
Quân đội nhân dân trong củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, cùng với Nhân dân
và cả hệ thống chính trị xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại,
hội nhập.
Kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính
trị là yêu cầu xuyên suốt, đảm bảo Quân đội luôn là lực lượng chính trị, lực lượng
chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Giảng
viên phải thường xuyên giáo dục cho học viên quán triệt và thực hiện tốt “bốn
kiên định” theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Định hướng tư tưởng
cho học viên phải giúp họ nhận thức rõ Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng
chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước
và Nhân dân. Bộ đội Biên phòng là một thành phần của Quân đội, là lực lượng
nòng cốt, chuyên trách quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc
gia. Học viên cần được giáo dục để có ý chí chiến đấu cao, dám đương đầu và vượt
qua khó khăn, thử thách, dám đánh, quyết đánh và biết đánh, biết thắng. Đây
chính là phẩm chất chính trị - tinh thần cốt lõi mà giảng viên phải truyền đạt,
rèn luyện cho học viên thông qua từng bài giảng, từng buổi thảo luận, từng hoạt
động ngoại khóa.
Ba là, vận dụng “2 đẩy mạnh” trong định hướng tư tưởng
Đẩy mạnh xây dựng Quân đội cách mạng, chính
quy, tinh nhuệ, hiện đại là yêu cầu cấp thiết trong tình hình mới. Giảng viên cần
giáo dục học viên về yêu cầu xây dựng con người hiện đại trong Quân đội, gắn với
phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, hiện đại, hội nhập, ứng dụng khoa học công nghệ và
chuyển đổi số. Học viên phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc làm
chủ vũ khí, trang bị hiện đại, sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống. Đây là
yếu tố quyết định để Quân đội đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.
Giảng viên cần liên hệ trực tiếp với thực tiễn công tác Biên phòng, giúp học
viên hiểu rõ vai trò của sĩ quan Biên phòng trong việc quản lý, bảo vệ biên giới
quốc gia, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc
phòng là yêu cầu quan trọng để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, đồng thời
nâng cao vị thế, hình ảnh Bộ đội Biên phòng trên trường quốc tế. Định hướng tư
tưởng cho học viên phải giúp họ hiểu rõ vai trò của đối ngoại quốc phòng trong
giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, đồng thời nâng cao hình ảnh Bộ đội Biên
phòng trên trường quốc tế. Qua đó, học viên được định hướng tư tưởng về tinh thần
chủ động, tích cực hội nhập, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Giảng
viên cần khơi dậy trong học viên niềm tự hào về truyền thống anh hùng của Quân
đội nhân dân Việt Nam, để mỗi học viên trở thành một sĩ quan Biên phòng vừa “hồng”
vừa “chuyên”.
Bốn là, vận dụng “2 ngăn ngừa” trong giáo dục tư tưởng
Ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột là yêu
cầu phòng ngừa từ xa, bảo vệ Quân đội và đất nước trước những nguy cơ tiềm ẩn.
Giảng viên cần giáo dục học viên về yêu cầu nắm chắc tình hình, dự báo đúng xu
thế, tham mưu chiến lược, giữ cho “trong ấm, ngoài êm”. Đây là định hướng quan
trọng để học viên thấy rõ trách nhiệm của mình trong bảo vệ biên giới quốc gia.
Học viên phải được rèn luyện tinh thần cảnh giác cao, khả năng phân tích, dự
báo tình hình, xử lý tình huống linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả. Qua đó, học viên
hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống, bảo
vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Ngăn ngừa suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức,
lối sống là yêu cầu cấp thiết để xây dựng đội ngũ sĩ quan Biên phòng có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo
đức trong sáng. Định hướng tư tưởng phải giúp học viên nhận diện và đấu tranh với
các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Giảng viên phải khơi dậy tinh thần
tự rèn luyện, tự phê bình và phê bình, xây dựng đội ngũ sĩ quan Biên phòng có
phẩm chất chính trị, đạo đức trong sáng, kiên định lý tưởng cách mạng, vững
vàng trước mọi khó khăn, thử thách. Đây là trách nhiệm nặng nề nhưng cũng rất vẻ
vang, bởi giảng viên chính là người trực tiếp góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan
Biên phòng vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tin tưởng
tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, giữ vững “bốn kiên định” trong mọi hoàn cảnh.
Phương châm “5 vững”
là sự cụ thể hóa yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới,
trong đó “chính trị vững” được đặt lên hàng đầu. Chính trị vững yêu cầu học
viên tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kiên định lý tưởng
cách mạng, không dao động trước mọi khó khăn, thử thách. Đây là nền tảng để học
viên hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo
của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Kỷ luật vững đòi hỏi học viên
phải thực hiện nghiêm điều lệnh, điều lệ, quản lý chặt chẽ quân nhân, vũ khí
trang bị, xây dựng tác phong chính quy, rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật, coi kỷ
luật là sức mạnh của Quân đội. Công nghệ vững yêu cầu học viên phải làm chủ
công nghệ quân sự hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong huấn
luyện và công tác, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh
nhuệ, hiện đại. Đây là những yếu tố quan trọng để học viên trở thành sĩ quan
Biên phòng có năng lực toàn diện, vừa kiên định về chính trị, vừa thành thạo về
chuyên môn, kỹ thuật, sẵn sàng đáp ứng mọi nhiệm vụ trong tình hình mới.
Nghệ thuật quân sự vững
yêu cầu học viên phải nắm vững nghệ thuật chiến tranh nhân dân, kinh nghiệm dân
tộc và thế giới, vận dụng sáng tạo trong điều kiện mới. Đây là sự kết hợp giữa
truyền thống và hiện đại, giữa lý luận và thực tiễn, giúp học viên có khả năng
tham mưu, chỉ huy, tổ chức lực lượng trong mọi tình huống. Đời sống bộ đội vững
yêu cầu học viên phải có tinh thần tự lực, tự cường, chăm lo đời sống vật chất,
tinh thần cho bộ đội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đoàn kết, dân chủ,
kỷ luật. Đây là yếu tố quan trọng để tạo nên sức mạnh tổng hợp của Quân đội,
giúp bộ đội yên tâm công tác, gắn bó máu thịt với Nhân dân. Phương châm “5 vững”
không chỉ là yêu cầu đối với học viên mà còn là trách nhiệm của giảng viên
trong việc giáo dục, rèn luyện, định hướng tư tưởng cho học viên. Qua đó, xây dựng
đội ngũ sĩ quan Biên phòng vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững
vàng, năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Sáu là, phát huy
vai trò, trách nhiệm của giảng viên
Giảng viên các môn
khoa học xã hội và nhân văn quân sự vừa là người truyền đạt kiến thức, vừa là
người định hướng tư tưởng, phải kiên định, gương mẫu, đồng thời tiên phong
trong đổi mới giáo dục. Trách nhiệm này gắn liền với tinh thần Nghị quyết Đại hội
XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột
phá phát triển giáo dục và đào tạo, yêu cầu giảng viên phải kết hợp giữa kiên định
chính trị với đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ hiện đại, xây dựng môi
trường học tập tiên tiến. Mỗi bài giảng phải trở thành một bài học về lý tưởng,
niềm tin và trách nhiệm đối với Tổ quốc và Nhân dân, góp phần xây dựng đội ngũ
sĩ quan Biên phòng vừa “hồng” vừa “chuyên”. Giảng viên phải giúp học viên nhận
diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, từ đó nâng cao cảnh giác, củng
cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Đồng thời, giảng
viên phải khơi dậy tinh thần tự học, tự rèn luyện, phát huy tư duy phản biện,
khả năng sáng tạo, năng lực tự nghiên cứu để học viên có thể thích ứng với yêu
cầu mới của thời đại.
Vai trò, trách nhiệm của
giảng viên còn thể hiện ở việc nêu gương, truyền cảm hứng, khơi dậy tinh thần
trách nhiệm và ý chí chiến đấu cho học viên. Giảng viên phải là tấm gương sáng
về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, phong cách sư phạm, để học viên noi
theo. Mỗi lời nói, hành động, thái độ của giảng viên đều có tác động trực tiếp
đến nhận thức, tư tưởng của học viên. Do đó, giảng viên phải kiên định, vững
vàng, gương mẫu, đồng thời có khả năng truyền cảm hứng, khơi dậy tinh thần
trách nhiệm và ý chí chiến đấu cho học viên. Đây là trách nhiệm nặng nề nhưng
cũng rất vẻ vang, bởi giảng viên chính là người trực tiếp góp phần xây dựng đội
ngũ sĩ quan Biên phòng vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững
vàng, năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đồng
thời, giảng viên phải thường xuyên tự học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ, cập
nhật kiến thức mới, đổi mới phương pháp giảng dạy để đáp ứng yêu cầu ngày càng
cao của sự nghiệp giáo dục - đào tạo trong Quân đội.
Việc quán triệt và vận
dụng “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững” vào định hướng
tư tưởng cho học viên trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn quân
sự ở Học viện Biên phòng hiện nay là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược
lâu dài. Đây là sự cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị
quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII và Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính
trị, đồng thời là trách nhiệm chính trị của mỗi giảng viên, góp phần xây dựng đội
ngũ sĩ quan Biên phòng kiên định lý tưởng cách mạng, vững vàng bản lĩnh chính
trị, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân
giao phó. Đây chính là con đường để xây dựng đội ngũ sĩ quan Biên phòng vừa có
trí tuệ, vừa có bản lĩnh, vừa có phẩm chất đạo đức, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ
quốc trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt
Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính
trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị
(2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về
đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội.
3. Quân ủy Trung ương
(2025), Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII
nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội.
4. Học viện Biên phòng
(2024), Kỷ yếu hội thảo khoa học về giáo dục chính trị, tư tưởng cho học
viên trong tình hình mới, Hà Nội.
5. Nguyễn Phú Trọng
(2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường
đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
Đại tá, TS Hoàng Trọng Thiết, CNBM, Khoa LL Mác - Lênin, TT Hồ Chí Minh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét