Phát triển văn hóa Đảng trong không gian số

Chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong đời sống chính trị, văn hóa và xã hội. Trong bối cảnh đó, văn hóa Đảng không chỉ được thể hiện trong hoạt động lãnh đạo, quản lý truyền thống mà còn ngày càng hiện diện rõ nét trên các nền tảng số. Việc xây dựng và phát triển văn hóa Đảng trong không gian số có ý nghĩa quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng, bảo vệ nền tảng tư tưởng và định hướng các giá trị văn hóa lành mạnh trong xã hội số.

Vị trí, vai trò của văn hoá Đảng trong không gian số

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong đời sống xã hội. Không gian mạng ngày nay không chỉ là môi trường kỹ thuật phản ánh trình độ phát triển công nghệ mà còn là không gian hình thành, thể hiện và lan tỏa các chuẩn mực hành vi của con người. Cùng với đó, các chuẩn mực đạo đức và văn hóa số từng bước được xác lập và lan tỏa trong đời sống xã hội.. Trong bối cảnh đó, việc nhận diện và phát triển văn hóa Đảng trong không gian số trở thành một vấn đề mang tính chiến lược đối với mỗi quốc gia.

Văn hóa Đảng có thể hiểu là tổng hòa những giá trị tư tưởng, chuẩn mực đạo đức, phong cách lãnh đạo và phương thức ứng xử chính trị được hình thành và hun đúc trong quá trình lãnh đạo cách mạng. Đó là hệ thống giá trị phản ánh bản chất cách mạng, khoa học và nhân văn của Đảng, thể hiện ở mục tiêu, lý tưởng, phương thức lãnh đạo và mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân. Việc xây dựng và phát triển văn hóa Đảng vừa là yêu cầu khách quan của công tác xây dựng Đảng, vừa là mục tiêu hướng tới nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Phát triển văn hoá Đảng là quá trình xây dựng, củng cố hệ giá trị đạo đức, lối sống, phương thức lãnh đạo và tư tưởng chính trị cốt lõi trong tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Văn hóa Đảng giữ vị trí là nhân tố nền tảng, rường cột của văn hóa trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện đại, có ý nghĩa quyết định mọi thành công sự nghiệp lãnh đạo, cầm quyền của Đảng thật sự thấm nhuần đạo đức và văn minh, mang tầm vóc quốc tế, hoà quyện trong dòng chảy của văn hoá nhân loại thời đại ngày nay.

Văn hóa số được hiểu là phương thức và hoạt động văn hóa (sáng tạo, lưu giữ, truyền bá, tiếp nhận, thưởng thức,...) của cá nhân và cộng đồng trên cơ sở ứng dụng các phương tiện và công nghệ kỹ thuật số; là các quy tắc ứng xử (lối sống, ứng xử, phương cách giao tiếp, làm việc,...) và chuẩn mực đạo đức, pháp luật của con người trong môi trường số [1].

Văn hóa Đảng trong không gian số không phải là một loại hình văn hóa độc lập, mà là sự chuyển hóa, biểu hiện các giá trị cốt lõi của văn hóa Đảng trong môi trường số. Vì vậy, sự phát triển của văn hóa Đảng trong không gian số phải gắn với quá trình xây dựng văn hóa số quốc gia. Văn hóa Đảng trong không gian số là một bộ phận của văn hoá số. Văn hóa Đảng trong không gian số có thể được hiểu là việc thể hiện các giá trị, chuẩn mực và phong cách lãnh đạo của Đảng thông qua hoạt động truyền thông, tương tác và ứng xử trên môi trường mạng. [2]

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc xây dựng văn hóa Đảng trong không gian số vẫn còn một số hạn chế. Nội dung truyền thông của một số cơ quan còn thiếu tính hấp dẫn, chưa phù hợp với đặc điểm của môi trường số. Một số cán bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm và chuẩn mực khi tham gia mạng xã hội, dẫn đến những phát ngôn hoặc chia sẻ thông tin chưa phù hợp, thậm chí có thông tin chưa được kiểm duyệt. Ngoài ra, không gian mạng cũng là môi trường mà các thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc và quan điểm thù địch có thể lan truyền nhanh chóng, gây tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội. Những yếu tố này đặt ra nhiều thách thức đối với việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong không gian mạng nói chung và văn hóa Đảng nói riêng.

Giải pháp phát triển văn hoá Đảng trong không gian số

Trước yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông mạng xã hội, việc phát triển văn hóa Đảng trong không gian số cần được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp.

Trước hết, cần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về vai trò của văn hóa Đảng trong không gian số. Trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian mạng không chỉ là môi trường truyền thông mà còn là một không gian văn hóa mới của xã hội hiện đại. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về đặc trưng của văn hóa số là yêu cầu quan trọng trong công tác xây dựng Đảng hiện nay. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển xã hội số gắn với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng, qua đó đặt ra yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên cần thể hiện bản lĩnh chính trị, giữ gìn chuẩn mực đạo đức và văn hóa ứng xử khi tham gia các nền tảng số.

Cùng với đó, cần hoàn thiện các chuẩn mực và quy định về ứng xử của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng. Trong môi trường truyền thông đa chiều, việc xây dựng hệ thống chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng có ý nghĩa quan trọng đối với việc định hướng hành vi của các chủ thể tham gia môi trường số. Các nghiên cứu về văn hóa số cũng chỉ ra rằng môi trường mạng có tính mở và tính lan tỏa rất cao, do đó nếu thiếu chuẩn mực và cơ chế điều chỉnh phù hợp sẽ dễ dẫn đến những hành vi lệch chuẩn trong giao tiếp và truyền thông. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về phát ngôn, chia sẻ thông tin và sử dụng mạng xã hội đối với cán bộ, đảng viên, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Điều này cũng phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định nhiệm vụ “bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. [3]

Tóm lại, phát triển văn hóa Đảng trong không gian số là một yêu cầu tất yếu của công tác xây dựng Đảng trong thời đại số. Đây không chỉ là điều kiện để lan tỏa các giá trị tốt đẹp của Đảng mà còn góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng, định hướng dư luận và xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh.

Tài liệu tham khảo

[1], [2] PGS.TS. Vũ Trọng Lâm – TS. Nguyễn Việt Lâm (đồng chủ biên), Nhận diện văn hóa trong không gian số, Nxb Chính trị quốc gia- Sự thật, 2023, tr.25, tr.27.

[3]. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

[4]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tập 2, tr.44.

Thiếu tá Nguyễn Thị Thanh Thuận – Khoa CTĐ, CTCT

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Đọc tiếp »

Phát huy vai trò Quân đội trong nhận diện, đấu tranh, phản bác quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

 

Nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong trong tình hình mới là yêu cầu cấp thiết đối với toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta. Trước yêu cầu của cuộc đấu tranh này, bên cạnh quyết tâm chính trị cao, hệ thống giải pháp đồng bộ của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị thì cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò tiên phong, nòng cốt của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành mặt trận trọng yếu trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội ở Việt Nam những năm gần đây là điều kiện thuận lợi để lan tỏa thông tin chính thống, định hướng dư luận tích cực. Theo thống kê, hiện nay Việt Nam có lượng người dùng mạng xã hội thuộc hàng cao trên thế giới; với hơn 76 triệu tài khoản mạng xã hội Facebook, TikTok, Zalo và YouTube…Đây là thuận lợi song cũng là mặt trận các thế lực thù địch triệt để lợi dụng để tuyên truyền chống phá đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, tung tin xuyên tạc công kích nền tảng tư tưởng của Đảng. Những nội dung chống phá  được “gia cố” bởi công nghệ trí tuệ nhân tạo: Cắt ghép, giả mạo giọng nói, khuôn mặt, tạo clip xuyên tạc hoặc “giả phỏng vấn” để khiến thông tin sai lệch có vẻ “như thật”. Chỉ cần một nội dung khơi mào, lập tức hàng loạt trang tổng hợp tin và nhóm cộng đồng khai thác, thêm thắt chi tiết, biến thành “sự thật thay thế”. Thực tế cho thấy, nội dung chống phá không mới, nhưng phương thức, thủ đoạn của các thế lực thù địch trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp. Nếu không kịp thời kiểm soát và định hướng, không gian mạng rất có thể sẽ bị tin xấu độc “chiếm lĩnh”, đe dọa trực tiếp đến trận địa tư tưởng.

Từ thực trạng trên, để  nhận diện, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng một cách thuyết phục, có hiệu quả, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của tất cả các tổ chức, các lực lượng, trong đó có sức mạnh của quân đội.

Phát huy vai trò của quân đội trong nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là hoạt động tích cực, chủ động, tự giác của các chủ thể, lực lượng trong quân đội. Nội dung chính là tham mưu, tiên phong, trực tiếp lên án, phê phán, uốn nắn nhận thức không đúng; đấu tranh với các quan điểm xuyên tạc, bịa đặt, phủ nhận những nguyên lý khoa học, cách mạng, đúng đắn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; phủ nhận công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế…

Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là một trong những nhiệm vụ quan trọng, thể hiện chức năng, nhiệm vụ, vai trò của quân đội trong thời kỳ mới. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị và các cơ quan chức năng, cấp ủy, người chỉ huy các cấp trong toàn quân đã làm tốt công tác quán triệt, xác định tốt trách nhiệm cho mọi cấp, mọi ngành, mọi lực lượng. Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XI chỉ rõ: Ban chỉ đạo 94 (nay là Ban Chỉ đạo 35), lực lượng 47 và các cơ quan thông tin, báo chí của quân đội đã chủ động, tích cực triển khai nhiều hoạt động, nhạy bén, đi đầu trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, “phi chính trị hóa” quân đội. Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII (nhiệm kỳ 2025-2030) cũng  nhấn mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách mang tính sống còn. Quân đội được định hướng trở thành lực lượng nòng cốt, "lá chắn thép" chủ động tiến công, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian số.

Kết quả phát huy vai trò của Quân đội trên mặt trận đấu tranh tư tưởng, lý luận đã góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp củng cố, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, xây dựng, củng cố niềm tin, nhận thức đúng đắn cho cán bộ, chiến sĩ, bảo đảm cho quân đội luôn vững vàng, ổn định về chính trị, tư tưởng. Chất lượng chính trị của quân đội được giữ vững trong thử thách mới,phòng ngừa và ứng phó kịp thời với các mối đe dọa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống; làm thất bại âm mưu và hoạt động “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, phản động.

 Tuy nhiên, để phát huy  hơn nữa vai trò của quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với phát huy vai trò của quân đội trong nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Đây là giải pháp quan trọng, tạo tiền đề vững chắc cho quá trình phát huy vai trò của quân đội trong nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Do đó, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải thống nhất nhận thức và hành động, quan tâm chỉ đạo thường xuyên, quyết liệt các lực lượng, các ngành, các cấp vào cuộc, thể hiện rõ trách nhiệm, đồng thời, kết hợp với cơ quan tuyên giáo, cơ quan truyền thông, thông tin tuyên truyền, cơ quan nghiên cứu khoa học, Hội đồng Lý luận Trung ương, các ban đảng các cấp; lực lượng… trong đấu tranh phản bác, phát hiện, ngăn chặn các luận điệu sai trái, độc hại của các thế lực thù địch tấn công phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Các cơ quan chức năng trong quân đội cần coi trọng việc xây dựng bộ máy tổ chức, đội ngũ cán bộ chuyên trách; mô hình, phương thức, biện pháp và cơ chế, nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực, chủ động tham gia có hiệu quả trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong thời đại số.

Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo của của các tổ chức Đảng đối với phát huy vai trò của quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. 

Để thực hiện tốt giải pháp này cần tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của của các tổ chức Đảng, trong đó việc phát huy vai trò của quân đội trong nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, mà trước hết, cần coi trọng xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong sạch, vững mạnh, có năng lực lãnh đạo toàn diện và sức chiến đấu cao, thực sự là hạt nhân lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Tăng cường sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát; tiếp tục hoàn thiện phương thức, cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp quốc phòng. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, tăng cường bồi dưỡng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, chiến sĩ trong quân đội, làm cho mọi quân nhân quán triệt ngày càng sâu sắc hơn chủ trương, đường lối, quan điểm và tư duy mới của Đảng về sự cần thiết phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội trong đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. 

Thứ ba, nâng cao năng lực của quân đội nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Đây là vấn đề cấp thiết, để quân đội luôn biết cách tự bảo vệ mình trước mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù. Vì vậy, cần xây dựng quân đội không chỉ vững mạnh về chính trị, có khả năng “miễn dịch”, khả năng “tự đề kháng” cao, mà còn có khả năng đấu tranh sắc bén, hiệu quả, nhất là trên mặt trận chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ thù, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong đó, cần bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin để đăng tải các nội dung đấu tranh trên các trang mạng xã hội, như bình luận, phê phán, định hướng trước các thông tin, quan điểm sai trái của các thế lực thù địch trên các trang mạng xã hội; kỹ năng sử dụng các ứng dụng của một số mạng xã hội; kỹ năng làm video, lập và quản lý blog, chia sẻ các bài viết về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; kỹ năng lập hội, nhóm để chia sẻ và đấu tranh kịp thời trước các thông tin, quan điểm sai trái của các thế lực thù địch. Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, cập nhật kiến thức mới. Phát huy sức mạnh tổng hợp, vai trò của các cấp, các ngành, các lực lượng nòng cốt, chuyên sâu, nhất là Ban Chỉ đạo 35 Quân ủy Trung ương và cơ quan thông tấn, báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự phục vụ cho nhiệm vụ đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. 

Thứ tư, tăng cường công tác bảo đảm cho quân đội trong nhận diện và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Để thực hiện tốt giải pháp này, cần thực hiện tốt những nội dung sau: Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động đấu tranh của quân đội; Bảo đảm về điều kiện tiếp cận thông tin, tài liệu phục vụ cho hoạt động đấu tranh của quân đội phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bảo đảm, cung cấp thông tin, tài liệu về những vấn đề liên quan, phục vụ cho quá trình nghiên cứu, giảng dạy, tuyên truyền… góp phần nâng cao chất lượng đấu tranh của quân đội. Xây dựng, phát huy tốt vai trò của quân đội trong đấu  tranh cần thực hiện tổng thể công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và các chính sách đãi ngộ… phù hợp với tình hình thực tiễn  quân đội. 

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; trong đó, quân đội là lực lượng đi đầu. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ phát huy vai trò của quân đội đấu tranh một cách hiệu quả, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

 Tài liệu tham khảo:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, II, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, II, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Quân ủy Trung ương (2020), Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI, Hà Nội.

4. Quân ủy Trung ương (2025), Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Hà Nội.

5. Tổng cục Chính trị (2021). Báo cáo kết quả 05 năm thực hiện Chỉ thị số 47/CT-CT ngày 08/01/1016 của Tổng cục Chính trị “Về tổ chức lực lượng đấu tranh chống quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị trên không gian mạng trong Quân đội”, Hà Nội.

Thượng tá Đặng Mạnh Hà, Khoa Phòng chống ma tuý và tội phạm, Học viện Biên phòng

Đọc tiếp »