Học tập, thực hành phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh, xây dựng đội ngũ sĩ quan trẻ ở đơn vị cơ sở Bộ đội Biên phòng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới

 

Phong cách Hồ Chí Minh là sự kết tinh những giá trị tư tưởng, đạo đức và văn hóa của dân tộc Việt Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại, được thể hiện sinh động trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Người. Trong đó, phong cách làm việc khoa học là một nội dung đặc biệt quan trọng, phản ánh tư duy biện chứng, phương pháp lãnh đạo sâu sát thực tiễn, làm việc có kế hoạch, có mục tiêu, nói đi đôi với làm, thường xuyên kiểm tra, tổng kết thực tiễn và không ngừng đổi mới, sáng tạo. Đây là những giá trị có ý nghĩa bền vững, là chuẩn mực để đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là sĩ quan trẻ Bộ đội Biên phòng học tập, vận dụng trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ.

Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đòi hỏi việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ Nhân dân. Đối với đội ngũ sĩ quan trẻ ở đơn vị cơ sở Bộ đội Biên phòng - lực lượng trực tiếp công tác ở khu vực biên giới, giữ vai trò nòng cốt trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia - việc học tập và thực hành phong cách làm việc khoa học của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh trước hết thể hiện ở tư duy làm việc có mục tiêu, có kế hoạch và xác định đúng trọng tâm, trọng điểm. Người luôn căn dặn cán bộ, trong công việc phải biết sắp xếp thời gian hợp lý, xây dựng kế hoạch thực hiện phải xác định mục đích rõ ràng, tránh chung chung không có trọng tâm, trọng điểm. Người cho rằng tính khoa học trong công việc trước hết, thể hiện ở việc quý trọng thời gian, giờ nào việc ấy; làm việc phải có mục tiêu rõ ràng, tập trung; chương trình, kế hoạch đặt ra phải phù hợp. Hồ Chí Minh luận giải: “Đích nghĩa là nhằm vào đó mà bắn. Nhiều đích quá thì loạn mắt, không bắn trúng đích nào”¹. Người phê phán những cán bộ, đảng viên vạch ra “Chương trình công tác thì quá rộng rãi mà kém thiết thực”². Theo quan điểm của Người, để vạch kế hoạch một cách thực sự khoa học, người cán bộ phải “xét kỹ hoàn cảnh mà sắp đặt công việc cho đúng. Việc chính, việc gấp thì làm trước. Không nên luộm thuộm, không có kế hoạch, gặp việc nào, làm việc ấy, thành thử việc nào cũng là việc chính, lộn xộn, không có ngăn nắp”³. Hồ Chí Minh đặc biệt lưu ý tới đặc điểm, tình hình cụ thể và nhiệm vụ trọng tâm của cách mạng trong từng giai đoạn để sắp xếp kế hoạch công việc một cách hợp lý theo hướng việc quan trọng, cấp bách thì làm trước, việc chưa gấp thì làm sau nhưng không coi nhẹ bất cứ việc nào và luôn hướng tất cả các công việc tới một mục tiêu là góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ chung của cách mạng.

Phong cách làm việc khoa học của Người còn thể hiện ở tinh thần nói đi đôi với làm, đề cao trách nhiệm cá nhân, quyết tâm thực hiện nhiệm vụ đến cùng. Hồ Chí Minh luôn phê phán bệnh hình thức, làm việc qua loa, báo cáo không đúng thực chất hoặc thiếu kiểm tra kết quả thực hiện. Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải xác định rõ quyết tâm đối với từng công việc cụ thể, từ đó đề ra các biện pháp phù hợp để thực hiện. Người vạch rõ: Chủ trương một, biện pháp mười, quyết tâm phải hai, ba mươi. Nghĩa là, việc xác định chủ trương, xây dựng kế hoạch mới chỉ là bước đầu, sau khi đã có kế hoạch công tác thì người cán bộ, đảng viên phải có quyết tâm thực hiện và phải thực hiện đến nơi, đến chốn, không được đánh trống bỏ dùi. Người đã nhiều lần phê bình bệnh hữu danh vô thực ở không ít cán bộ: “Làm cho có chuyện, làm lấy rồi. Làm được ít suýt ra nhiều, để làm một bản báo cáo cho oai, nhưng xét kỹ lại thì rỗng tuếch… Thế là dối trá với Đảng, có tội với Đảng. Làm việc không thiết thực, báo cáo không thật thà, cũng là một bệnh rất nguy hiểm”⁴. Theo Hồ Chí Minh, để có được quyết tâm đối với công việc, người cán bộ, đảng viên phải thấy được vinh dự, tự hào và trách nhiệm của bản thân, ý thức được từng công việc cụ thể mà mình thực hiện đều có ảnh hưởng ở mặt này hay mặt khác tới lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, niềm tin của Nhân dân. Từ đó, tích cực khắc phục những biểu hiện hình thức, chạy theo thành tích; coi trọng phát huy vai trò của tập thể, tính năng động, sáng tạo của từng cá nhân nhằm tìm ra nhiều biện pháp hữu hiệu trong thực hiện các kế hoạch công việc đã đề ra.

Một nội dung quan trọng khác trong phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh là luôn bám sát thực tiễn, gần gũi quần chúng, tôn trọng tập thể và phát huy trí tuệ của mọi người. Theo Hồ Chí Minh, phong cách làm việc khoa học của người cán bộ, đảng viên còn thể hiện ở sự am hiểu của họ đối với cấp dưới, biết bố trí, sắp xếp đúng người, đúng việc. Hồ Chí Minh cho rằng một cán bộ làm việc khoa học, hiệu quả phải là người hiểu rõ năng lực của cấp dưới, am hiểu sở trường, sở đoạn, tâm lý, tính cách của cấp dưới, từ đó mà bố trí, sử dụng người cho đúng, chớ “dùng thợ mộc làm nghề thợ rèn”⁵. Hồ Chí Minh chỉ rõ: Khi giao công việc cho cấp dưới phải rõ ràng đầy đủ, phải dự báo được những tình huống có thể xảy ra cho cấp dưới và phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện của cấp dưới. Việc kiểm tra, đôn đốc công việc thường xuyên một mặt thể hiện tác phong sâu sát, khắc phục được sự quan liêu xa rời thực tiễn của cán bộ, mặt khác sẽ bảo đảm cho công việc được tiến hành đúng hướng, đúng kế hoạch, phát hiện kịp thời những vướng mắc để giải quyết. Nhấn mạnh tới vấn đề này, Hồ Chí Minh đã thẳng thắn phê bình tình trạng “cán bộ lãnh đạo chỉ lo khai hội và thảo nghị quyết, đánh điện và gửi chỉ thị, sau đó, thì họ không biết gì đến những nghị quyết đó đã thực hành đến đâu, có những sự khó khăn trở ngại gì, dân chúng có ra sức tham gia hay không. Họ quên mất kiểm tra. Đó là một sai lầm rất to. Vì thế mà “đầy túi quần thông cáo, đầy túi áo chỉ thị” mà công việc vẫn không chạy”⁶.

Phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở việc coi trọng sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm. Hồ Chí Minh cho rằng, phong cách làm việc khoa học còn đòi hỏi người cán bộ, đảng viên phải biết rút kinh nghiệm, sử dụng kinh nghiệm đó để thực hiện công việc trôi chảy hơn, hiệu quả hơn, tránh lặp lại các sai lầm đã mắc phải. Theo quan điểm của Người, mỗi cán bộ, đảng viên sau mỗi một việc cụ thể cần phải rút kinh nghiệm tận gốc để tìm ra những điểm tốt mà phát huy, những điểm còn tồn tại mà khắc phục. Mặt khác, phải phổ biến những kinh nghiệm của mình cho tất cả cán bộ và cho dân chúng hiểu. Mỗi cán bộ, đảng viên phải học hỏi những kinh nghiệm hay, tránh những kinh nghiệm dở, áp dụng những kinh nghiệm cũ vào những công việc mới. Hồ Chí Minh phê phán lối làm việc “không biết nghiên cứu đến nơi, đến chốn…, để mà học kinh nghiệm, để mà đặt ra khuôn phép cho công việc khác. Thành thử những cái tốt, cái hay đều không phát triển được. Và công việc xong rồi là thôi, cán bộ không học được kinh nghiệm gì, mà cũng không tiến bộ được mấy”⁷. Người nhắc nhở: “công việc gì bất kỳ thành công hoặc thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tách thật rõ ràng rồi kết luận. Kết luận đó sẽ là cái chìa khoá phát triển công việc và để giúp cho cán bộ tiến tới”⁸.

Thời gian qua, đa số sĩ quan trẻ Bộ đội Biên phòng đã có nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; tích cực rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm và tác phong công tác; chủ động nghiên cứu, học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Nhiều đồng chí đã thể hiện phong cách làm việc khoa học, sâu sát cơ sở, chủ động ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành công việc, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, chỉ huy và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng Quân đội, xây dựng Bộ đội Biên phòng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, việc học tập và thực hành phong cách làm việc khoa học của một bộ phận sĩ quan trẻ vẫn còn những mặt cần tiếp tục hoàn thiện. Một số đồng chí kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều nên phương pháp tổ chức công việc có lúc còn thiếu tính khoa học; việc xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc và tổng kết, rút kinh nghiệm chưa thật chặt chẽ; khả năng dự báo, xử lý những tình huống mới, nhất là trong môi trường chuyển đổi số còn có hạn chế nhất định. Những biểu hiện đó tuy không phổ biến nhưng nếu không được khắc phục sẽ ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, chỉ huy và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Để đẩy mạnh học tập, thực hành phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, đội ngũ sĩ quan trẻ Bộ đội Biên phòng cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức về giá trị tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh; quán triệt sâu sắc Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị, coi việc học tập và thực hành phong cách làm việc khoa học là yêu cầu thường xuyên trong rèn luyện phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác của người sĩ quan trẻ.

Hai là, xây dựng phong cách làm việc khoa học thông qua thực tiễn công tác và thực hiện nhiệm vụ. Mỗi sĩ quan trẻ phải rèn luyện tư duy khoa học, làm việc theo kế hoạch, đúng quy trình, đúng nguyên tắc; chủ động đổi mới phương pháp làm việc, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, lấy hiệu quả công việc làm thước đo kết quả học tập và làm theo Bác.

Ba là, tăng cường bám đơn vị, bám địa bàn, gần gũi cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm; kịp thời phát hiện, nhân rộng những mô hình, cách làm hay; đồng thời, khắc phục những hạn chế trong phương pháp, tác phong công tác, từng bước hình thành phong cách làm việc chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng Bộ đội Biên phòng trong thời kỳ mới.

Học tập và thực hành phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là con đường trực tiếp nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ sĩ quan trẻ Bộ đội Biên phòng. Mỗi sĩ quan trẻ cần biến những lời dạy của Bác thành hành động cụ thể trong từng công việc hằng ngày; không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, phương pháp và phong cách công tác khoa học, góp phần xây dựng Bộ đội Biên phòng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong giai đoạn phát triển mới./.

Tài liệu tham khảo

1,2,3,4,5,6,7,8. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 463, 463, 332, 297, 636, 637, 282, 283.

Thượng tá Dương Ngọc Thưởng, giảng viên Khoa Công tác đảng, công tác chính trị, Học viện Biên phòng.