Bầu cử đại
biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp là sự kiện chính trị
trọng đại, là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng để nhân dân thực hiện quyền làm
chủ của mình. Tuy nhiên, bên cạnh ý nghĩa chính trị to lớn đó, mỗi kỳ bầu cử
cũng trở thành thời điểm các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội
chính trị gia tăng hoạt động chống phá. Trong kỷ nguyên số, "chiến trường"
không chỉ bó hẹp ở các diễn đàn trực tiếp mà còn len lỏi qua từng dòng trạng
thái, từng video ngắn, từng bình luận trên mạng xã hội (MXH), tác động trực tiếp
đến nhận thức và tâm lý một bộ phận không nhỏ người dùng. Vì vậy, quyết liệt đấu
tranh với các thủ đoạn lợi dụng MXH chống phá bầu cử không đơn thuần là bảo vệ
một sự kiện chính trị cụ thể, mà là bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững ổn định
chính trị - xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với chế độ.
Thấm nhuần
tinh thần Đại hội XIII của Đảng, đấu tranh trên không gian mạng được xác định
là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ nền tảng
tư tưởng của Đảng và quyền làm chủ của nhân dân. Trong thời điểm bầu cử - giai
đoạn nhạy cảm, dễ bị lợi dụng - việc quán triệt phương châm “kết hợp chặt chẽ
giữa xây và chống” có ý nghĩa then chốt. “Xây” là chủ động lan tỏa thông tin chính thống,
minh bạch về quy trình, nhân sự và ý nghĩa chính trị, xã hội của bầu cử; “chống”
là kịp thời nhận diện, phản bác các luận điệu xuyên tạc, bóp méo nhằm gây hoài
nghi, chia rẽ niềm tin xã hội. Trên cơ sở đó, nâng cao “sức đề kháng thông tin”
cho cử tri trở thành giải pháp căn bản, giúp mỗi người dân không bị cuốn theo
dư luận ảo, giữ vững bản lĩnh chính trị và ý thức công dân. Vì vậy, sự tỉnh
táo, chọn lọc và trách nhiệm trong tiếp nhận, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội
của mỗi cá nhân chính là yếu tố quyết định góp phần bảo đảm ổn định chính trị,
bảo vệ vẹn nguyên ý nghĩa thiêng liêng của “Ngày hội toàn dân”.
Nhận
diện “ma trận” âm mưu và thủ đoạn tinh vi trên không gian mạng
Không
gian mạng, đặc biệt các nền tảng như Facebook,
YouTube hay TikTok,
với đặc tính lan truyền tức thời, ẩn danh cao và vượt qua ranh giới quốc gia,
đã trở thành môi trường thuận lợi để các thế lực thù địch triển khai các chiến
dịch chống phá theo phương thức “mưa dầm thấm lâu”. Thay vì phủ nhận trực diện,
các đối tượng sử dụng chiến thuật tác động nhận thức từng bước, tạo ra một “ma
trận thông tin” nơi thật - giả đan xen, khiến người dùng khó phân biệt và dần
hình thành sự hoài nghi. Có thể nhận diện một số nhóm thủ đoạn chủ yếu sau:
Thứ nhất, xuyên
tạc quy trình và phủ nhận tính dân chủ của các thiết chế chính trị
Các tài
khoản chống phá thường xuyên rêu rao luận điệu "Đảng cử dân bầu",
"kịch bản soạn sẵn" hay "bầu cử chỉ là hình thức", từ đó
bóp méo quy trình hiệp thương vốn là cơ chế lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện
và tiêu chuẩn ứng viên. Thực tiễn cho thấy trước mỗi kỳ bầu cử, lượng bài viết
mang nội dung hoài nghi quy trình tăng đột biến; nhiều nội dung sử dụng số liệu
rời rạc hoặc trích dẫn không đầy đủ để tạo cảm giác thiếu minh bạch. Mục tiêu
cuối cùng là làm suy giảm niềm tin của cử tri vào giá trị lá phiếu, dẫn đến tâm
lý thờ ơ hoặc hoài nghi đối với ngày hội dân chủ.
Thứ hai, tấn công
trực diện vào công tác nhân sự bằng chiến thuật “thật - giả lẫn lộn”
Trước
thềm bầu cử, các trang mạng như Việt Tân, Nhật ký yêu nước hay các kênh
YouTube phản động thường xuyên tung ra các bài viết xuyên tạc về đời tư và quá
trình công tác của các ứng viên. Chúng sử dụng kỹ thuật "thật giả lẫn
lộn" - lấy một phần thông tin có thật rồi thêu dệt, cắt ghép để bôi nhọ uy
tín lãnh đạo. Đặc biệt, chúng lợi dụng công cuộc đấu tranh phòng, chống tham
nhũng của Đảng để xuyên tạc rằng đây là "đấu đá nội bộ", "thanh
trừng phe cánh" nhằm làm mất lòng tin của nhân dân vào đội ngũ cán bộ.
Thứ ba, kích động hoạt động “tự
ứng cử” để tạo sự đối đầu giả tạo
Một thủ
đoạn nguy hiểm là việc cổ xúy, hỗ trợ tài chính cho những đối tượng "dân
chủ tự xưng" thực hiện hành vi tự ứng cử một cách ồn ào gây sự chú ý
truyền thông nhưng không nhằm mục đích đóng góp cho đất nước hay tham gia vào
quy trình chính trị một cách nghiêm túc. Chúng xây dựng hình ảnh những
"nạn nhân của chế độ" khi các đối tượng này không đủ tiêu chuẩn qua
các vòng hiệp thương, từ đó tạo cớ để các tổ chức quốc tế can thiệp, vu cáo
Việt Nam vi phạm nhân quyền và dân chủ. Thủ đoạn của mô hình này thường đi theo
chuỗi: khuếch đại cá nhân - xây dựng hình ảnh nạn nhân - vận động dư luận bên
ngoài.
Hiện
nay, các thế lực thù địch đã bắt đầu sử dụng trí tuệ nhân tạo, đặc biệt công
nghệ Deepfake, để giả mạo hình ảnh, giọng nói của các nhà lãnh đạo hoặc tạo nội
dung gây sốc nhằm thu hút tương tác. Đồng thời, mạng lưới tài khoản ảo (bot)
được sử dụng để chia sẻ đồng loạt, khiến thuật toán nền tảng đẩy nội dung lên
xu hướng. Khi một thông tin sai lệch được lặp lại với tần suất cao, người dùng
dễ rơi vào “hiệu ứng sự thật ảo” trong mắt những người dùng mạng xã hội thiếu
cảnh giác.
Tổng
thể, “ma trận” chống phá trên không gian mạng không dựa vào một thông điệp đơn
lẻ mà là hệ thống thủ đoạn phối hợp: gieo nghi ngờ quy trình, bôi nhọ nhân sự,
cá nhân hóa xung đột và khuếch đại bằng công nghệ. Nhận diện rõ cấu trúc đó là
điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực phản bác, bởi chỉ khi hiểu cách thông
tin sai lệch được tạo ra và lan truyền, xã hội mới có thể xây dựng “sức đề
kháng nhận thức” đủ mạnh trước các chiến dịch thao túng ngày càng tinh vi.
Để đấu tranh có hiệu quả, chúng ta cần những lý lẽ sắc sảo dựa trên nền
tảng pháp lý và thực tiễn thành công của mô hình dân chủ xã hội chủ nghĩa tại
Việt Nam.
Thứ nhất, quy trình hiệp thương
là đỉnh cao của sự dân chủ và trách nhiệm
Khác với sự cạnh tranh khốc liệt, dùng tiền bạc và truyền thông để thao
túng cử tri ở một số nước phương Tây, quy trình bầu cử tại Việt Nam đề cao sự
hiệp thương dân chủ. Việc qua 3 lần hiệp thương không phải là để "gạt
người" mà là quy trình khoa học để đảm bảo người đại diện cho dân phải hội
tụ đủ đức và tài. Cơ cấu đại biểu bao gồm: người trẻ, dân tộc thiểu số, chuyên
gia, nhà khoa học.... đã khẳng định sự hiện diện của mọi tầng lớp nhân dân
trong cơ quan quyền lực cao nhất với quy trình công khai, minh bạch và có sự
giám sát chặt chẽ của nhân dân.
Thứ hai, thực tiễn là thước đo
chân lý
Hãy nhìn vào những gì Quốc hội các khóa gần đây đã làm được. Những
phiên chất vấn trực tiếp, "nóng bỏng" tại nghị trường, những quyết
sách kịp thời trong đại dịch COVID-19 hay các nghị quyết thúc đẩy kinh tế số
chính là minh chứng hùng hồn nhất. Nếu đại biểu không có năng lực, không được
chọn lọc kỹ lưỡng, đất nước không thể có sự tăng trưởng và ổn định chính trị
như hiện nay. Các thế lực thù địch muốn chúng ta từ bỏ mô hình này để chuyển
sang "đa nguyên đa đảng" - một con đường đã khiến nhiều quốc gia rơi vào
bất ổn, xung đột và suy thoái.
Thứ ba, quyền tự ứng cử được
pháp luật bảo vệ nhưng phải thượng tôn pháp luật
Hiến pháp và Luật Bầu cử Việt Nam không cấm tự ứng cử. Thực tế mỗi kỳ
bầu cử đều có nhiều người tự ứng cử trúng cử. Bất kỳ quốc gia nào cũng có tiêu
chuẩn về đại biểu quốc hội. Việc các đối tượng không đủ tiêu chuẩn đạo đức hoặc
có hành vi vi phạm pháp luật bị loại bỏ là điều tất yếu ở mọi quốc gia văn
minh, không thể đánh tráo khái niệm thành "đàn áp chính trị".
Những bài học đắt giá
Thực
tiễn các kỳ bầu cử gần đây cho thấy, mỗi khi đất nước bước vào thời điểm chuẩn
bị “Ngày hội toàn dân”, các hoạt động chống phá trên không gian mạng lại gia
tăng cả về tần suất lẫn mức độ tinh vi. Tuy nhiên, chính thực tiễn đó cũng để
lại nhiều bài học sâu sắc về bản lĩnh chính trị, về năng lực tổ chức và về sức
mạnh niềm tin của nhân dân.
Trước kỳ
bầu cử Quốc hội khóa XV, các đối tượng phản động đã tung ra hàng loạt “danh
sách nhân sự dự kiến” giả mạo, kèm theo những bình luận suy diễn nhằm gây hoài
nghi, chia rẽ nội bộ. Thủ đoạn không mới nhưng được triển khai có hệ thống, kết
hợp chia sẻ đồng loạt trên nhiều nền tảng để tạo cảm giác “thông tin nội bộ bị
rò rỉ”. Mục đích cuối cùng là làm lung lay niềm tin vào quy trình nhân sự, kích
thích tâm lý tò mò, nghi ngờ trong dư luận. Song thực tế đã chứng minh điều
ngược lại: toàn bộ quy trình hiệp thương, giới thiệu và lựa chọn nhân sự được
thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật, dưới sự giám sát
của Mặt trận Tổ quốc và nhân dân. Các đại biểu trúng cử đã và đang thể hiện rõ
vai trò, trách nhiệm thông qua hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các
vấn đề quan trọng của đất nước. Chính sự vận hành ổn định, hiệu quả của bộ máy
sau bầu cử là minh chứng thuyết phục nhất bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc.
Một ví
dụ khác là việc một số cá nhân tự xưng “đại diện xã hội dân sự” phát động các
chiến dịch truyền thông trên Facebook kêu
gọi tẩy chay bầu cử. Các bài viết, video được thiết kế theo hướng kích động cảm
xúc, thổi phồng những luận điểm tiêu cực, đồng thời tìm cách liên kết với các
kênh truyền thông bên ngoài như RFA và VOA để tạo sự lây lan. Tuy nhiên, kết quả thực
tế lại hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng của họ: tỷ lệ cử tri đi bầu trong các
kỳ bầu cử gần đây luôn đạt trên 98-99%, thể hiện sự đồng thuận và tinh thần
trách nhiệm rất cao của nhân dân.
Từ những
vụ việc đó có thể rút ra một số bài học quan trọng. Thứ nhất, âm mưu chống phá
dù được chuẩn bị công phu vẫn không thể thay thế sự thật khách quan và niềm tin
được xây dựng bằng thực tiễn. Thứ hai, minh bạch thông tin và tổ chức bài bản
là yếu tố then chốt để vô hiệu hóa tin giả. Khi quy trình được thực hiện nghiêm
túc, công khai, thì mọi sự xuyên tạc đều tự bộc lộ bản chất. Thứ ba, sức mạnh
lớn nhất chính là sự tỉnh táo và trách nhiệm của nhân dân. Khi cử tri không bị
cuốn theo dư luận ảo, khi mỗi người hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, thì mọi
chiến dịch thao túng đều trở nên vô hiệu.
Những
bài học đó khẳng định một chân lý: niềm tin không thể bị đánh sập bằng những
thông tin bịa đặt; bóp méo sự thật. Trái lại, qua mỗi lần thử thách, niềm tin
ấy càng được củng cố vững chắc hơn bằng chính hành động và sự lựa chọn của nhân dân.
Giải pháp quyết liệt và đồng bộ
Từ những
bài học thực tiễn nêu trên có thể thấy, đấu tranh với các hoạt động chống phá
trong thời điểm bầu cử không chỉ dừng ở phản bác từng thông tin sai lệch, mà phải
được triển khai bằng một hệ thống giải pháp chủ động, bài bản và lâu dài. Cụ thể, cần thực
hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một
là, chủ
động định hướng và dẫn dắt thông tin
Kinh
nghiệm cho thấy, khoảng trống thông tin chính thống chính là môi trường thuận
lợi để tin đồn và suy diễn phát tán. Vì vậy, các cơ quan chức năng và báo chí
cần cung cấp kịp thời, đầy đủ và dễ tiếp cận các nội dung liên quan đến tiêu
chuẩn đại biểu, quy trình hiệp thương, danh sách ứng cử viên, chương trình hành
động… Hình thức truyền tải cũng phải phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin
hiện nay như infographic, video ngắn, tọa đàm trực tuyến, hỏi - đáp mở. Khi
thông tin chính xác được phổ biến sớm, liên tục và minh bạch, những luận điệu
xuyên tạc sẽ tự mất đi sức hấp dẫn. Song song với đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên
cần nêu gương trong việc sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm: chia sẻ
nguồn tin chính thống, phản bác thông tin sai trái trên cơ sở lập luận khoa
học, tránh tranh luận cảm tính. Sự tham gia tích cực của lực lượng này sẽ góp
phần hình thành “dòng chảy thông tin tích cực” có sức lan tỏa rộng rãi.
Hai là, nâng cao "sức
đề kháng" và năng lực tư duy phản biện cho cử tri trước tin
giả.
Những
chiến dịch kêu gọi tẩy chay bầu cử trên Facebook
hay sự tiếp tay của các kênh như RFA, VOA cho thấy thủ đoạn chủ yếu dựa vào thao túng
tâm lý và cảm xúc. Do đó, giải pháp căn cơ là trang bị cho người dân kỹ năng
nhận diện và sàng lọc thông tin. Cần đẩy mạnh giáo dục truyền thông số trong
nhà trường, cơ quan, đơn vị; phổ biến những nguyên tắc cơ bản như kiểm tra
nguồn tin, đối chiếu đa chiều, nhận diện dấu hiệu giật gân. Cử tri cần biết
cách kiểm tra rõ nguồn gốc của thông tin bao gồm: tài khoản có định danh hay
không, có dấu xác thực (tích xanh), tên miền có chính thống, có thuộc cơ quan
báo chí được cấp phép hay không. Việc xác minh này giúp loại bỏ phần lớn các
nguồn ẩn danh, vốn là nơi khởi phát nhiều tin giả. Bên cạnh đó, cần xác định
Mục đích của thông điệp là gì? thông tin mang tính khách quan hay đang cố tình
kích động cảm xúc, định hướng tiêu cực để từ đó hình thành tư duy phản biện chủ
động ở cử chi thay vì tiếp nhận thông tin thụ động. Nhiều tin giả được “xới
lại” từ sự kiện cũ hoặc tung ra sát thời điểm bầu cử nhằm tạo khủng hoảng
truyền thông. Thói quen đối chiếu thời gian đăng tải với bối cảnh thực tế giúp
hạn chế hiệu ứng tâm lý đám đông. Song song với kỹ năng nhận diện, cần hình
thành văn hóa ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng. Mỗi lượt “Like” hay
“Share” không chỉ là tương tác cá nhân mà là một hành vi lan truyền thông tin.
Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành theo
Quyết định số 874/QĐ-BTTTT đã nhấn mạnh nguyên tắc: tôn trọng, tuân thủ pháp
luật; kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, chia sẻ; không lan truyền nội
dung sai sự thật, gây hoang mang dư luận. Khi ý thức rõ trách nhiệm pháp lý và
hệ lụy xã hội của mỗi hành vi trực tuyến, cử tri sẽ hình thành cơ chế tự kiểm
soát trước khi hành động.
Khi mỗi
cử tri có tư duy phản biện sắc bén và bản lĩnh chính trị vững vàng, họ không
chỉ tự bảo vệ mình mà còn góp phần ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai
lệch trong cộng đồng.
Ba
là, hoàn
thiện cơ chế giám sát và xử lý vi phạm
Thực
tiễn cho thấy, nếu không có chế tài đủ mạnh, không gian mạng dễ bị lợi dụng để
phát tán thông tin thất thiệt. Vì vậy, việc áp dụng nghiêm các quy định của
pháp luật, trong đó có Luật An ninh mạng và các văn bản liên quan, là yêu cầu
tất yếu. Cần phát hiện sớm, xử lý kịp thời các hành vi cố tình bịa đặt, vu
khống, kích động tẩy chay bầu cử; đồng thời công khai kết quả xử lý để răn đe,
giáo dục chung. Việc thực thi pháp luật phải bảo đảm khách quan, đúng quy
trình, tránh cực đoan hoặc hình thức, qua đó khẳng định rằng không gian mạng
không phải là “vùng trắng” pháp lý.
Bốn là, phát huy vai trò “cánh tay nối dài” của các
tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể
Hội Phụ nữ,
Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh cần phát huy lợi thế "gần dân, sát
dân" thông qua mô hình "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng".
Trong kỷ nguyên số, các hội nhóm Zalo, Facebook của địa phương, tổ dân phố
chính là kênh định hướng dư luận tức thời và hiệu quả nhất. Các tổ chức đoàn thể
cần chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của hội viên, kịp thời giải đáp những
thắc mắc về bầu cử, không để những băn khoăn nhỏ tích tụ thành sự nghi ngờ lớn
để kẻ địch lợi dụng kích động.
Bầu cử là quyền lợi, là nghĩa vụ và là niềm tự hào của mỗi công dân
Việt Nam. Mạng xã hội có thể là công cụ để kẻ thù chống phá, nhưng nó cũng
chính là phương tiện để chúng ta lan tỏa tinh thần yêu nước và giá trị của dân
chủ. Quyết liệt đấu tranh với các thủ đoạn lợi dụng mạng xã hội không chỉ để
bảo vệ ngày bầu cử, mà chính là bảo vệ niềm tin vào con đường đi lên chủ nghĩa
xã hội của dân tộc. Mỗi lá phiếu trách nhiệm, mỗi bình luận đúng đắn trên mạng
xã hội hôm nay chính là những viên gạch vững chắc xây dựng nên ngôi nhà chung
Việt Nam hùng cường, thịnh vượng./.
Thượng tá Hoàng Thị Mỹ - PTBM Khoa KHCB
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét