Nhận diện và phòng chống thủ đoạn chiến tranh tâm lý của các thế lực thù địch trên không gian mạng

 

Trong những năm gần đây, ngoài những phương thức, thủ đoạn chiến tranh tâm lý sử dụng các phương tiện truyền thống như phát thanh, truyền hình, sách báo tạp chí, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị còn triệt để lợi dụng không gian mạng, nhất là các trang mạng xã hội để công khai chống phá Đảng, Nhà nước, Quân đội bằng nhiều thủ đoạn thâm độc, tinh vi và ngày càng công khai, trực diện hơn. Phương thức chủ yếu mà chúng sử dụng là tạo các nguồn thông tin thật, giả lẫn lộn, gây nhiễu dư luận, dẫn dắt nhận thức của quần chúng, cổ súy tư tưởng đối lập, kích động chống đối,... nhằm đẩy mạnh thực hiện âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” đối với nước ta. Trước tình hình đó, việc đấu tranh với các quan điểm sai trái, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường không gian mạng là vô cùng cần thiết; được xác định là nhiệm vụ chính trị, nội dung quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.

Hiện nay, Việt Nam là một trong các quốc gia có tỷ lệ người dân sử dụng mạng xã hội cao trên thế giới và xu hướng đọc tin trên mạng xã hội ngày càng tăng. Đặc biệt, từ khi đại dịch Covid-19 diễn ra, việc sử dụng mạng xã hội đã gia tăng đột biến. Theo thống kê mới nhất của We are social (công ty chuyên phân tích mạng xã hội toàn cầu), đến đầu năm 2023, Việt Nam có 77,93 triệu người dùng Internet (chiếm 79,1% tổng dân số). Theo phân tích của Kepios, số lượng người dùng Internet tại Việt Nam đã tăng thêm 5,3 triệu (+7,3%) so với năm 2022. Thời gian sử dụng Internet trung bình hằng ngày (trong độ tuổi 16-64) là 6 giờ 23 phút. Trong đó, số người dùng mạng xã hội đạt 70 triệu, tương đương với 71% tổng dân số. Với sự cải tiến không ngừng về giao diện, kết nối, ứng dụng, khả năng tương tác của mạng xã hội, người dùng có thể thuận lợi, dễ dàng tiếp cận thông tin; thể hiện bản thân, giao lưu, gắn kết cộng đồng, chia sẻ tình cảm; khám phá và trải nghiệm cuộc sống… ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào. Mạng xã hội đã thực sự trở thành “món ăn tinh thần” của mọi người.

Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh, mạng xã hội có tác động hai mặt đến đời sống xã hội của con người. Bên cạnh những tiện ích to lớn đem lại cho người dùng, mạng xã hội gây ra không ít những tác động tiêu cực, đặc biệt trong tình hình hiện nay, các thế lực thù địch, phản động đang lợi dụng triệt để mạng xã hội để tiến hành tuyên truyền thông tin xấu, độc nhằm chống phá cách mạng Việt Nam. Để có thể nhận diện và phòng chống thủ đoạn chiến tranh tâm lý của các thế lực thù địch trên không gian mạng cần tập trung làm rõ một số vấn đề sau.

1. Thuật ngữ “không gian mạng”

Theo bách khoa toàn thư mở Wikipedia: Thuật ngữ “Không gian mạng” hay “Không gian ảo” (Cyber Space) là viết tắt của mạng lưới toàn cầu của các cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin phụ thuộc lẫn nhau, mạng viễn thông và hệ thống xử lý máy tính. Là một trải nghiệm xã hội, các cá nhân có thể tương tác, trao đổi ý kiến, chia sẻ thông tin, cung cấp hỗ trợ xã hội, đạo đức kinh doanh, hành động trực tiếp, tạo ra phương tiện truyền thông nghệ thuật, chơi trò chơi hoặc tham gia vào các cuộc thảo luận chính trị. Theo Bộ thông tin và Truyền thông khẳng định trong Tiêu chuẩn Quốc gia chỉ rõ: Không gian mạng là một môi trường phức tạp, là tập hợp sự tương tác giữa con người, phần mềm và dịch vụ trên Internet với nhau, bằng các thiết bị công nghệ và mạng lưới kết nối với nó, không có bất cứ yếu tố vật lý nào. Luật An ninh mạng (Điểm 4, Điều 2, Chương I) ghi rõ: “Không gian mạng là bước kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian, thời gian”.

Như vậy, không gian mạng được xây dựng dựa trên sự kết nối giữa người với người trên Internet. Nó có tính lưu trữ, cung cấp thông tin, tính kết nối và chia sẻ mạnh mẽ, phá vỡ những ngăn cách về địa lý, ngôn ngữ, giới tính, quốc gia. Đồng thời, không gian mạng có khả năng lan rộng trong cộng đồng, thông qua sự tương tác của các thành viên trong chính cộng đồng đó; mọi thành viên trong không gian mạng cùng kết nối và mỗi người là một mắt xích để tạo nên một mạng lưới rộng lớn truyền tải thông tin.

2. Nhận diện một số thủ đoạn chiến tranh tâm lý của các thế lực thù địch trên không gian mạng

Để thực hiện âm mưu chống phá trên mạng xã hội, các thế lực thù địch, phản động thường sử dụng một số thủ đoạn sau:

Thứ nhất, không ngừng tung ra những luận điệu phản động, cố tình xuyên tạc nền tảng tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Tung tin “hỏa mù” với hàng nghìn bài viết, phỏng vấn, thư ngỏ…, bằng các luận điệu vu cáo, bình luận thâm độc, xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng. Ca ngợi thành tựu, bước tiến của chủ nghĩa tư bản một cách thiếu khách quan, khoa học, duy ý chí, lý tưởng hóa, đề cao, sức mạnh kinh tế, quân sự, khoa học - công nghệ cũng như cổ xúy cho việc theo đuổi các giá trị văn hóa, dân chủ của phương Tây, chủ nghĩa tư bản. Theo thống kê của Bộ Tư lệnh 86, hiện nay, trung bình một ngày, các tổ chức và đối tượng phản động trong, ngoài nước thường xuyên đăng tải khoảng 500 bài viết trên mạng xã hội, thu hút hơn 5.100 lượt bình luận, hơn 7.200 lượt chia sẻ cùng gần 15.000 lượt bày tỏ cảm xúc. Các thế lực thù địch, phản động lợi dụng để phát tán thông tin xấu độc, chiếm hơn 90% tổng các bài viết và thu hút nhiều lượt tương tác với tỉ lệ cao.

Thứ hai, làm trầm trọng hóa những khó khăn, yếu kém, sai lầm trong phát triển của đất nước, trên cơ sở đó phủ nhận những thành tựu, cố gắng và nỗ lực trong công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế của toàn Đảng, toàn dân ta.

Cụ thể, công kích, đả phá, phủ nhận thành tựu công cuộc đổi mới, những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, bộ, ngành, địa phương trong phát triển và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chúng tận dụng tối đa những khó khăn, hạn chế, khuyết điểm trong công tác lãnh đạo, quản lý điều hành của chính quyền địa phương, cơ quan, đơn vị một số nơi để quy kết cho đây là bản chất của chế độ. Từ đó, chúng đòi Đảng tự nguyện rời bỏ vai trò lãnh đạo. Việc xuyên tạc, nói xấu, bôi nhọ các đồng chí cán bộ lãnh đạo nhằm tạo dư luận, hoài nghi về mâu thuẫn nội bộ trong cơ quan Đảng và Nhà nước, làm giảm lòng tin, gây tâm lý hoang mang cho các bộ phân người dân. Từ đó, chúng tiếp tục xuyên tạc ý nghĩa của công tác phòng, chống tham nhũng mà Đảng và Nhà nước và Nhân dân đang quyết tâm thực hiện. Đặc biệt, từ những sai lầm, tiêu cực trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện của một số bộ phận cán bộ của Đảng, chính quyền trong một số vụ việc cụ thể được đưa ra ánh sáng, chúng quy chụp về cả đội ngũ cán bộ Đảng, Nhà nước ta với những luận điệu rằng: Đây là kết quả của việc thanh trừng giữa các nhóm lợi ích tồn tại trong Đảng, chính quyền... Nhằm gây mất trật tự an toàn xã hội, gây hoang mang, hoài nghi về tính dân chủ, minh bạch của đại hội đảng, kết quả bầu cử các cấp.

 Thứ ba, các sự kiện chính trị, văn hóa, kinh tế, đối ngoại và cả lịch sử dân tộc truyền thống cách mạng được các thế lực thù địch triệt để sử dụng như những cơ hội, điều kiện để dàn dựng, xuyên tạc những thông tin thất thiệt, làm phức tạp hóa tình hình, gây hoang mang, hoài nghi trong dư luận, nhân dân.

Soạn thảo, tán phát trên mạng nhiều tài liệu tuyên truyền xuyên tạc Nghị quyết, các Hội nghị của Ban Chấp hành Trung ương, các Kỳ họp Quốc hội, kích động, chia rẽ nội bộ, chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ bằng các chiến dịch truyền thông rầm rộ trên không gian mạng. Lợi dụng thời gian diễn ra ngày lễ lớn của dân tộc, như: Ngày Giải phóng miên Nam, thống nhất đất nước 30-4, Cách mạng Tháng Tám thành công 19-8, ngày Quốc khánh 02-9... để đăng bài xuyên tạc, bôi nhọ, công kích...

Thứ tư, tích cực sử dụng những vấn đề tôn giáo nhạy cảm dưới chiêu bài “dân chủ, nhân quyền”, hòng khiến cho tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội bị ảnh hưởng.

Vấn đề tôn giáo - dân tộc, dân chủ - nhân quyền được các thế lực thù địch triệt để lợi dụng để  lan truyên thông tin xuyên tạc, kích động trên không gian mạng. Qua các kênh thông tin trên không gian mạng, chúng phát tán các thông tin xuyên tạc bóp méo các chính sách của Đảng, Nhà nước; từ đó, kêu gọi, lôi kéo, kích động người dân tụ tập biểu tình và có các hành vi vi phạm pháp luật. Tập trung vào một số trang, nhóm phản động thường xuyên phát tán các video, hình ảnh, bài viết trên mạng xã hội Facebook, như: Thanh niên công giáo, Nhà thờ Thái Hà, Công giáo Đạo và Đời, Nguyễn Ngọc Nam Phong, Hội anh em dân chủ... Đặc biệt, về vấn đề tôn giáo, chúng lợi dụng các buổi livestream để tiến hành giao giảng các thông tin xuyên tạc với các chủ đề chủ nghĩa cộng sản, thảm họa của nhân loại, như: Cộng sản đánh đập các tù nhân lương tâm, kêu gọi thả tự do cho các tù nhân lương tâm, các đối tượng tham gia quấy rối trong các cuộc biểu tình. Chúng kích động hàng loạt các giáo dân thuộc các giáo xứ, như: Vạn Thành, Mỹ Khánh, Cẩm Trường, Vĩnh Hòa, Song Ngọc thuộc các tỉnh miền Trung biểu tình dưới danh nghĩa thắp nến cầu nguyện phản đối chính quyền đàn áp các cuộc biểu tình, bắt bớ, đánh đập các tù nhân lương tâm.

Thứ năm, núp dưới danh nghĩa “xã hội dân sự”, các “hội”, “nhóm” phản động để đẩy mạnh hoạt động chống phá.

Chúng tập trung tài trợ các chương trình, dự án liên quan đến sức khỏe cộng đồng, người yếu thế nhằm thúc đẩy hình thành các hội, nhóm hoạt động bất hợp pháp. Nhận tiền tài trợ của cá nhân, tổ chức bên ngoài để tiến hành các hoạt động tuyên truyền, xuyên tạc chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ trên Internet, mạng xã hội. Vận động ký gửi “Thư ngỏ” kêu gọi Facebook xóa bỏ các mạng lưới “tài khoản độc hại” ở Việt Nam, công kích cho rằng chính quyền Việt Nam thành lập các mạng lưới báo cáo với hàng triệu tài khoản giả mạo để tấn công tài khoản của các đối tượng “hoạt động xã hội dân sự”.

3. Nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng cho nhân dân, cần thực hiện tốt một số biện pháp sau:

Một là, Đảng, Nhà nước chỉ đạo các ban ngành, đoàn thể đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho người dân và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet nói chung, mạng xã hội nói riêng nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức chấp hành các quy định của pháp luật khi cung cấp và sử dụng không gian mạng.

Hai là, Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp với các ban, ngành liên quan trong việc xây dựng và triển khai Đề án huy động cán bộ, đảng viên tham gia đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc, quan điểm sai trái của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Cần xác định việc đấu tranh, phản bác là nhiệm vụ chính trị của mỗi đảng viên, huy động được sự tham gia đông đảo của toàn bộ hệ thống chính trị và quần chúng nhân dân, từng bước xây dựng được thế trận lòng dân trên không gian mạng nhằm đấu tranh có hiệu quả với hoạt động chống phá, “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch.

Ba là, nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác quản lý nhà nước đối với không gian mạng. Tập trung hoàn thiện, thể chế hóa các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Trước mắt, tập trung triển khai thực hiện có hiệu quả Luật an toàn thông tin mạng và Luật an ninh mạng vừa được Quốc hội khóa XIV thông qua tại kỳ họp thứ 5; xây dựng các giải pháp kỹ thuật mang tính chủ động, kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước trên cơ sở các dự báo khoa học về sự phát triển của không gian mạng và phương châm khuyến khích mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của không gian mạng.

Bốn là, đẩy mạnh công tác đấu tranh với các đối tượng lợi dụng không gian mạng xâm phạm an ninh trật tự; kịp thời phát hiện, tấn công, vô hiệu hóa các trang mạng xã hội của các đối tượng có hành vi tuyên truyền, chống phá Đảng, Nhà nước. Tăng cường đấu tranh với các loại tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, lợi dụng không gian mạng để hoạt động. Phối hợp các cơ quan tuyên giáo, ngoại giao, thông tin, truyền thông và các cơ quan khác trong việc thông tin tuyên truyền về các vụ việc vi phạm của các đối tượng để kịp thời định hướng dư luận, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân, đấu tranh làm thất bại các âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề tự do ngôn luận để can thiệp vào công việc nội bộ của ta.

Nghiên cứu, vận dụng linh hoạt các giải pháp trên để định hướng tư tưởng cho mọi người dân nhận rõ bản chất, âm mưu, thủ đoạn tinh vi, thâm độc của các thế lực thù địch, nhất là trên không gian mạng. Qua đó, tạo sức đề kháng, “hệ miễn dịch” trong mỗi người dân, góp phần tạo sự thống nhất cao về chính trị, tư tưởng, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong mỗi cơ quan, đơn vị và toàn dân/./

                                                    Hoàng Thị Mỹ Giảng viên Khoa KHCB