Triết lý Hồ Chí Minh trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng

 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng ta, dân tộc ta hệ thống triết lý có giá trị và sức sống bền vững, trong đó có ba triết lý mang tính trụ cột: Vì dân, hành động, sáng tạo. Đại hội XIV của Đảng đã kiên định, vận dụng sáng tạo những triết lý của Người: Vì dân mà hành động, hành động phải sáng tạo, sáng tạo để đưa đất nước Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Triết lý vì Dân

Triết lý vì Dân không chỉ là điểm khởi đầu mà còn là đích đến xuyên suốt của toàn bộ tư duy và hành động cách mạng Hồ Chí Minh. Người khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân” ¹. Nhân dân vừa là chủ thể của quyền lực, vừa là mục tiêu tối thượng của sự nghiệp cách mạng.

Triết lý vì dân theo Hồ Chí Minh là “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý g씲. Ở đây, Người đã đặt ra một chuẩn mực giá trị vượt thời đại: độc lập dân tộc phải gắn liền với đời sống thực chất của Nhân dân. Nhân dân là lực lượng tiến hành cách mạng, đồng thời được thụ hưởng thành quả cách mạng. Vì thế phải luôn trọng dân, tin dân, dựa vào dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Triết lý vì Dân không chỉ là yêu cầu phẩm chất chính trị mà còn trở thành chân lý “việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh” của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Có thể nói, đây là triết lý cốt lõi, bền vững, mang giá trị nền tảng, làm nên bản chất cách mạng, nhân văn và sức sống bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn triết lý vì dân của Hồ Chí Minh, thể hiện trong tư duy phát triển và mục tiêu chiến lược. Tư tưởng chỉ đạo có tính nhất quán coi con người là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực của sự phát triển. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân, tăng trưởng gắn liền với phúc lợi xã hội và bảo vệ môi trường.

Văn kiện Đại hội đặt yêu cầu rất cao trong việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn với trách nhiệm trước Nhân dân. Tiếp tục nhấn mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ có Đức - Sức - Tài, chính là sự vận dụng trực tiếp triết lý vì Dân vào công tác xây dựng Đảng trong điều kiện mới. Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần khẳng định, mục tiêu cao nhất của công cuộc chỉnh đốn Đảng là để Đảng trong sạch, vững mạnh hơn, xứng đáng với niềm tin, kỳ vọng của Nhân dân.

Triết lý hành động

Một trong những giá trị đặc sắc làm nên sức sống thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh chính là triết lý hành động, coi hành động cách mạng là thước đo chân lý của tư tưởng, là nơi thể hiện rõ nhất bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo và trách nhiệm trước Nhân dân. Với Hồ Chí Minh, tư tưởng thống nhất hành động, lý luận gắn liền thực tiễn, lời nói đi đôi với việc làm. Theo Người “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”³. Triết lý ấy thể hiện quan niệm rất hiện đại: sức thuyết phục của Đảng không nằm ở lời nói, mà ở kết quả hành động cụ thể trong thực tiễn. Đặc biệt, đề cao tính quyết đoán, kịp thời trong hành động cách mạng, phải “có gan phụ trách, có gan làm việc”⁴, tuyệt đối tránh “xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh”⁵.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng thể hiện rõ sự kế thừa và phát triển triết lý hành động Hồ Chí Minh, đặc biệt trong yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo và tổ chức thực hiện. Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ chủ trương đúng sang hành động hiệu quả; từ nói, ban hành nghị quyết sang làm và làm đến cùng; coi kết quả thực tiễn với những sản phẩm cụ thể là tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Theo đó, yêu cầu cao hơn đối với kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm, nêu gương. Khi rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm thì sẽ tránh được tình trạng né tránh, đùn đẩy, hình thức.

Trong các phát biểu chỉ đạo gần đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu hành động quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả, “biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể; nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả”⁶. Quan điểm này thể hiện rõ sự kế thừa triết lý hành động của Hồ Chí Minh trong điều kiện mới, đồng thời đáp ứng đòi hỏi cấp bách của sự nghiệp phát triển đất nước. Có thể thấy, triết lý hành động Hồ Chí Minh là “chìa khóa” bảo đảm cho các quyết sách của Đại hội XIV không dừng lại ở tầm định hướng, mà trở thành sức mạnh vật chất trong đời sống xã hội, nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, tạo niềm tin và sự đồng thuận xã hội.

Triết lý sáng tạo

Triết lý sáng tạo Hồ Chí Minh giữ vị trí đặc biệt quan trọng, thể hiện tầm nhìn, bản lĩnh, tự chủ của một nhà cách mạng lớn. Sáng tạo trên nền tảng kiên định mục tiêu chiến lược, xuất phát từ thực tiễn Việt Nam và phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Người chỉ rõ: “xem xét kỹ lưỡng hoàn cảnh thiết thực của nước ta” kết hợp nhuần nhuyễn giữa chiến lược và sách lược cách mạng với phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến”; kiên định mục tiêu chiến lược nhưng linh hoạt về sách lược, phương pháp. Chính sự sáng tạo ấy đã làm nên những quyết sách mang tính đột phá trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện rõ triết lý sáng tạo Hồ Chí Minh, đặc biệt trong cách tiếp cận các vấn đề phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, phát huy tối đa nguồn lực, coi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển mạnh mẽ đất nước. Con đường và mô hình phát triển trên mảnh đất thực tiễn Việt Nam, phù hợp xu thế thời đại.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách làm, coi sáng tạo là điều kiện tiên quyết để đất nước bứt phá trong giai đoạn mới. Tinh thần xuyên suốt là “Phải tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng, đổi mới biện pháp tổ chức thực hiện, để đường lối đúng trở thành kết quả cụ thể trong cuộc sống”⁷. Văn kiện Đại hội XIV không chỉ thể hiện bản lĩnh trí tuệ của Đảng, mà còn mở ra những không gian phát triển mới, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới./.

---

¹Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2011, tr.232.

²Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2011, tr.64.

³Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2011, tr.284.

⁴Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.320.

⁵Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.547.

^6,7Tuoitre.vn (19h08, ngày 23/01/2026). Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại bế mạc Đại hội Đảng XIV.

Thiếu tá Nguyễn Thị Thanh Thuận - Khoa CTĐ, CTCT, Học viện biên phòng